Σουζάνα Απαρτιάν

Το Μουσείο Γενοκτονίας των Αρμενίων στο Γερεβάν εγκαινίασε τον Απρίλιο μια περιοδική έκθεση με τίτλο «Τεκμηρίωση του Εγκλήματος: Αυτόπτες Μάρτυρες της Γενοκτονίας των Αρμενίων». Αυτοί οι αυτόπτες μάρτυρες προέρχονταν από πολλές χώρες, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Αυστραλία, ο Καναδάς, η Βενεζουέλα, η Ελβετία, η Σουηδία, η Δανία, η Νορβηγία, η Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ρωσία και η Γαλλία. Παρόντες στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, έγιναν μάρτυρες και κατέγραψαν με αδιάσειστα στοιχεία τις φρικαλεότητες που διαπράχθηκαν.

Η ιστορία του ορφανοτροφείου η «Φωλιά των Πουλιών»

Κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, η Near East Relief Foundation (Ίδρυμα Περίθαλψης Εγγύς Ανατολής) ίδρυσε αρκετούς καταυλισμούς προσφύγων για τους Αρμένιους επιζώντες της Γενοκτονίας του 1915. Μεταξύ 1919-1922, το Ίδρυμα ξεκίνησε την απομάκρυνση 110.000 ορφανών Αρμενίων από την Οθωμανική Αυτοκρατορία προς τη Ρωσία, την Ανατολική Αρμενία, τον Λίβανο, τη Συρία και την Ελλάδα. Κατά τη διάρκεια αυτών των εκκενώσεων, 1.400 ορφανά βρήκαν καταφύγιο στην ιστορική πόλη Βύβλος¹ -σημερινή Τζμπέιλ ή Τζουμπάιλ-, όπου ιδρύθηκε ένα ορφανοτροφείο στο οικοδομικό τετράγωνο 642 στην κορυφή ενός λόφου δίπλα στην ακτογραμμή της Μεσογείου, 35 χλμ από τη Βηρυτό.

Το 1926 το Ίδρυμα ανέστειλε τη λειτουργία του στη Μέση Ανατολή και η Δανή Μαρία Γιάκομπσεν με την επικουρία της Οργάνωσης Δανών Γυναικείων Ιεραποστολών (KMA) και πιο συγκεκριμένα την συνδρομή της Δανής ιεραποστόλου Κάρεν Μαρί Πέτερσεν, αγόρασε το ορφανοτροφείο. Διετέλεσε διευθύντρια από το 1926 μέχρι τον θάνατό της το 1960 και ονόμασε το ορφανοτροφείο «Φωλιά των Πουλιών».

Μαρία Γιάκομπσεν

Το παράρτημα της Οργάνωσης Γυναικείων Ιεραποστολών (KMA) της Δανίας ιδρύθηκε το 1900 με σκοπό την προστασία ορφανών Αρμενίων που βρίσκονταν σε διάφορες περιοχές της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας: Μους, Βαν, Μαράς και Χαρπέρντ² ή Χαρπούτ. Η Μαρία Γιάκομπσεν γεννήθηκε στη Δανία στις 6 Νοεμβρίου 1882. Το 1906, αφού ολοκλήρωσε μαθήματα νοσηλευτικής, η 25χρονη Μ. Γιάκομπσεν έγινε μέλος της KMA και έφυγε για το Χαρμπέρντ για να υπηρετήσει το Αμερικανικό Νοσοκομείο. Έμαθε αρμενικά και άρχισε να γράφει το ημερολόγιό της που δημοσιεύτηκε αργότερα με τίτλο «Ημερολόγια μίας Δανής ιεραποστόλου: Χαρπούτ, 1907-1919» και έγινε μια πολύτιμη μαρτυρία αυτόπτη μάρτυρα της Γενοκτονίας των Αρμενίων.

Αμέσως μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η Γιάκομπσεν ανέλαβε την προστασία 3.600 ορφανών των οποίων οι γονείς εξοντώθηκαν στις εθνοκαθάρσεις της Γενοκτονίας, από διάφορα μέρη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας με την υποστήριξη των εργαζομένων του Ιδρύματος της Εγγύς Ανατολής. Η «Μαμά Γιάκομπσεν» όπως την προσφωνούσαν τα παιδιά, διαπαιδαγώγησε χιλιάδες ορφανά σύμφωνα με τον αρμενικό πολιτισμό και την αρμενική γλώσσα.

Στόχος της «Φωλιάς των Πουλιών» ήταν να προσφέρει ένα σπίτι στα παιδιά και να τους δώσει τις απαραίτητες δεξιότητες που θα τους βοηθούσαν να αυτονομηθούν όταν θα μεγάλωναν. Ίσως η πιο σημαντική συνεισφορά ήταν ότι οι εργαζόμενοι πάσχιζαν όσο καλύτερα μπορούσαν να παρέχουν αγάπη και συναισθηματική σταθερότητα στα παιδιά, καθώς και όποια παιδικά παιχνίδια μπορούσαν να βρουν για να ευφράνουν τις ευάλωτες ψυχές τους. Κάποια στιγμή συνέδραμαν και τα αγόρια γειτονικού ορφανοτροφείου δημιουργώντας μικρά τρίκυκλα για να τα χρησιμοποιούν τα ορφανά στην αυλή της «Φωλιάς των Πουλιών».

Το 1950, η Μ. Γιάκομπσεν έγινε η πρώτη γυναίκα που τιμήθηκε με το Χρυσό Μετάλλιο του Βασιλείου της Δανίας και το 1954 της απονεμήθηκε Τιμητικό Χρυσό Μετάλλιο από την κυβέρνηση του Λιβάνου. Έφυγε από τη ζωή στις 6 Απριλίου 1960 και τάφηκε στην αυλή της «Φωλιάς των Πουλιών», όπως είχε ορίσει στη διαθήκη της.

Το 1967, η πρόεδρος της KMA, αδελφή Κίρστεν Βιντ, μεταβίβασε την κυριότητα της «Φωλιάς των Πουλιών» στο Αρμενικό Καθολικάτο του Μεγάλου Οίκου της Κιλικίας.

Το 2014 η Δημοκρατία της Αρμενίας εξέδωσε γραμματόσημο προς τιμήν της Μ. Γιάκομπσεν.

Έχουν περάσει πάνω από εκατό χρόνια αφότου άνοιξε για πρώτη φορά τις πόρτες της και η «Φωλιά των Πουλιών» εξακολουθεί να υποστηρίζει, να φροντίζει και να γαλουχεί ευάλωτα παιδιά. Σήμερα, φιλοξενεί περίπου σαράντα παιδιά.

Το Μουσείο «Αράμ Μπεζικιάν» των Ορφανών της Αρμενικής Γενοκτονίας

Με αφορμή την εκατονταετηρίδα της Γενοκτονίας των Αρμενίων, ένα από τα αρχικά κτίρια του ορφανοτροφείου με πρωτοβουλία του Αρμενικού Καθολικάτου του Μεγάλου Οίκου της Κιλικίας μετατράπηκε σε μουσείο: το Μουσείο των Ορφανών.

Η πρωτοβουλία υλοποιήθηκε χάρη στη γενναιόδωρη χορηγία της οικογένειας Μπεζικιάν και πήρε το όνομά του από τον Αράμ Μπεζικιάν, αφηγείται τις ιστορίες και τα δεινά εκατοντάδων χιλιάδων επιζώντων της Γενοκτονίας των Αρμενίων και την ιστορία τους στον Λίβανο μετά τη διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Το Μουσείο διαθέτει τρεις αίθουσες. Η πρώτη προβάλλει τη ζωή των Αρμενίων στην Οθωμανική Αυτοκρατορία τις παραμονές του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου και τη Γενοκτονία των Αρμενίων από την οθωμανική τουρκική κυβέρνηση το 1915 και το 1916. Η δεύτερη παρουσιάζει τον ρόλο διαφόρων μη κυβερνητικών οργανώσεων (ΜΚΟ) και των δυτικών ιεραποστόλων που βοήθησαν στην επανεγκατάσταση των επιζώντων ορφανών στη Μέση Ανατολή, ιδιαίτερα στον Λίβανο. Η τρίτη δείχνει την αποκατάσταση και την εγκατάσταση των ορφανών στο νέο τους σπίτι στον Λίβανο. Μια συγκεκριμένη σκηνή είναι αφιερωμένη στην ιστορία της Μαρίας Γιάκομπσεν, της «Μαμάς», η οποία αφιέρωσε ολόκληρη τη ζωή της στις χιλιάδες ορφανά που φιλοξένησε στη «Φωλιά των Πουλιών».

1.Βύβλος ή Τζουμπάιλ: πόλη του Λιβάνου στις ακτές της Μεσογείου. Πρωτοκατοικήθηκε μεταξύ 8800 και 7000 π.Χ. Σήμερα θεωρείται η παλαιότερη και αδιαλείπτως κατοικούμενη πόλη του κόσμου. Αποτελεί Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάςτης UNESCO.
2. Χαρπέρντ ή Χαρπούτ: πόλη της Δυτικής Αρμενίας που αναφέρεται στα ανατολικά τμήματα της  Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και αποτελούσε μέρος της ιστορικής πατρίδας των Αρμενίων. Η Δυτική Αρμενία, γνωστή και ως Βυζαντινή Αρμενία, προέκυψε μετά τη διαίρεση της Μεγάλης Αρμενίας μεταξύ της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας (Δυτική Αρμενία) και των Περσών (Ανατολική Αρμενία) το 387.

Πηγές:
https://pouyn.wordpress.com/what-is-the-birds-nest/
https://neareastmuseum.com/2019/02/28/one-hundred-years-of-service-how-the-birds-nest-orphanage-has-changed-lives-for-a-century/

Tweet

Share