Πρέπει να είμαστε σε ετοιμότητα ώστε
όχι απλά να καταγράψουμε εικόνες,
αλλά και να τις μετατρέψουμε σε αφήγημα,
πριν χαθούν στον χρόνο 

Στον Μάικ Τσιλιγκιριάν

Γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Αθήνα, μέσα σε ένα πολυπολιτισμικό περιβάλλον που διαμόρφωσε την οπτική της για τον κόσμο και ενίσχυσε την εκτίμησή της για τη διαφορετικότητα. Σπούδασε Ψυχολογία, με έμφαση στην Πειραματική Ψυχολογία, ενώ οι μεταπτυχιακές της σπουδές στον Εγκέφαλο και τις Γνωσιακές Επιστήμες της έδωσαν τη δυνατότητα να εμβαθύνει στη λειτουργία του ανθρώπινου νου.

Η σχέση της με τις τέχνες γεννήθηκε από μια εσωτερική ανάγκη για έκφραση και εξερεύνηση. Οι τέχνες υπήρξαν πάντοτε για εκείνη ένας μαγικός κόσμος, τον οποίο άρχισε να καλλιεργεί σε μεγαλύτερη ηλικία. Απέκτησε την πρώτη της φωτογραφική μηχανή πριν από περίπου 15 χρόνια, σηματοδοτώντας την αρχή ενός ταξιδιού χωρίς προσδοκίες, αλλά με ατελείωτη περιέργεια για το νέο και το άγνωστο.

Η φωτογραφία αποτελεί έκφραση της αντίληψής της για τον κόσμο, εστιάζοντας στην ενσυναίσθηση, τον σεβασμό και την περιέργεια. Μέσα από τον φακό, επιδιώκει να κατανοήσει και να αποτυπώσει την ψυχική και συναισθηματική κατάσταση των ανθρώπων στο φυσικό τους περιβάλλον.

Παράλληλα, η αρχιτεκτονική ενσωματώνεται στην προσέγγισή της, καθώς τη συναρπάζει η αλληλεπίδραση μεταξύ των ανθρώπων και των χώρων που κατοικούν.

Οι δομές, τα κτήρια και οι αστικοί χώροι γίνονται σκηνικά που φανερώνουν πολιτισμικές αξίες, συναισθήματα και την πολυπλοκότητα της ανθρώπινης φύσης.

Μέσα από τη φωτογραφική της ματιά, αναζητά την ισορροπία ανάμεσα στον άνθρωπο και το δομημένο περιβάλλον, προσπαθώντας να δημιουργήσει εικόνες που μιλούν για αυτή τη σχέση.

---

Ξεκινώντας τα φωτογραφικά σου «πειράματα» πριν από δεκαπέντε χρόνια, τι ήταν αυτό που σε ενθουσίασε περισσότερο; Ποιες ήταν οι πρώτες σου φωτογραφικές περιπλανήσεις;

Η φωτογραφία μπήκε στη ζωή μου σαν ένα παιχνίδι όπου μπορούσα να συνδυάσω την τέχνη με την τεχνολογία, χωρίς να έχω ιδέα πώς αυτό θα εξελισσόταν. Αρχικά πειραματιζόμουν στο σπίτι, μετά συνέχισα φωτογραφίζοντας φίλους, χωρίς άγχος για το αποτέλεσμα, και σταδιακά προχώρησα στην αστική ζούγκλα, με την κάμερα στο χέρι. Η αλήθεια είναι ότι η φωτογραφία με κέρδισε σχετικά γρήγορα, λόγω της αμεσότητας αλλά και της διαφορετικής προσέγγισης στην έκφραση. Σε αντίθεση με άλλες μορφές τέχνης, με τη φωτογραφία δεν ξεκινάω από το μηδέν. Στηρίζομαι στην πραγματικότητα που ήδη υπάρχει, όπως αυτή φιλτράρεται μέσα από τη δική μου αντίληψη. Με άλλα λόγια, δεν επινοώ τον κόσμο, απλώς τον ερμηνεύω. Αυτό με αναγκάζει να συντονιστώ όχι μόνο με το περιβάλλον γύρω μου αλλά και με τον εσωτερικό μου κόσμο. Είναι σαν να κάνω διαλογισμό.

Μίλησέ μας για την εμπειρία σου ως φωτογράφος στο Κέντρο Πυρηνικών Ερευνών CERN.

Κάθε έξι χρόνια περίπου, το CERN ανοίγει τις πύλες του δίνοντας πρόσβαση σε εγκαταστάσεις που είναι κλειστές στο κοινό, ως μέρος μιας μεγαλύτερης προσπάθειας να φέρουν τον κόσμο κοντά στην επιστήμη.

Αποφάσισα να λάβω μέρος στο κάλεσμά τους μέσα από έναν φωτογραφικό διαγωνισμό (CERN Photowalk 2025) με θέμα «Future Colliders», το οποίο είχε διαφημιστεί σε διάφορα διεθνή μέσα.

Δύο μήνες αργότερα, το βράδυ της 24^ης Απριλίου, ενώ βρισκόμουν στην Αρμενία, έλαβα ένα email από το CERN που ξεκινούσε λέγοντας «Συγχαρητήρια…».

Είχα την τύχη να βρεθώ ανάμεσα σε δεκαεπτά φωτογράφους στους οποίους δόθηκε η σπάνια ευκαιρία να εξερευνήσουν τέσσερις χώρους του High Luminosity Large Hadron Collider (HL-LHC)*, με τεχνολογίες που θα χρησιμοποιηθούν στους μελλοντικούς επιταχυντές. Χωριστήκαμε σε ομάδες ώστε να περιπλανηθούμε στους χώρους πιο εύκολα, και μετακινούμασταν από κτήριο σε κτήριο και από χώρα σε χώρα με λεωφορείο, μιας και το CERN βρίσκεται ακριβώς στα σύνορα μεταξύ Ελβετίας και Γαλλίας.

Κατά τη διάρκεια της φωτογράφισης επισκεφθήκαμε τα εργαστήρια σχεδίασης και υλοποίησης εξαρτημάτων και το κτήριο SM18, όπου οι μηχανικοί δοκιμάζουν σε κρυογενικές συνθήκες τους υπεραγώγιμους μαγνήτες του High Luminosity Large Hadron Collider. Κατεβήκαμε με ασανσέρ 72,2 μέτρα κάτω από την επιφάνεια της γης, στα νέα υπόγεια τούνελ, όπου θα εγκατασταθεί σύντομα ο εξοπλισμός που θα στηρίξει την αναβάθμιση του επιταχυντή κοντά στα πειράματα ATLAS και CMS (τα δύο μεγαλύτερα πειράματα του CERN).

Είμαι ευγνώμων για αυτή την εμπειρία, γιατί με έφερε ανάμεσα σε κορυφαίους φωτογράφους και επιστήμονες που εργάζονται πάνω σε ένα έργο το οποίο αγγίζει παράλληλα το παρελθόν και το μέλλον. Εκεί ένιωσα λιγότερο φωτογράφος και περισσότερο μαθήτρια που πήγε σε μια σχολική εκδρομή, γεμάτη περιέργεια και ενθουσιασμό.

Είναι πραγματικά εντυπωσιακό το πόσοι άνθρωποι, με διαφορετικές ειδικότητες, συνεργάζονται στα παρασκήνια για να υλοποιηθεί αυτό το πείραμα. Όλα πρέπει να λειτουργούν σαν ένα καλοκουρδισμένο ρολόι, και ενώ ο καθένας κοιτάζει το κομμάτι του, όλοι μοιράζονται έναν κοινό στόχο: να απαντηθούν τα μεγαλύτερα υπαρξιακά ερωτήματα μέσα από την επιστήμη και την τεχνολογία.

Πρόσφατα επισκέφθηκες την Αρμενία. Από τις εντυπωσιακές εικόνες που έχουμε δει φαίνεται πως αφιέρωσες αρκετό χρόνο σε φωτογραφικές εξορμήσεις. Πώς βίωσες αυτή την εμπειρία, και τι σε ενέπνευσε περισσότερο;

Ήθελα εδώ και πολύ καιρό να επισκεφθώ την Αρμενία για να εξερευνήσω τη χώρα και να επεξεργαστώ την ιδέα ενός μελλοντικού φωτορεπορτάζ. Αν και αφιέρωσα χρόνο, σίγουρα δεν ήταν αρκετός. Εννοείται ότι θέλω να την επισκεφτώ ξανά, γιατί η περιήγηση αυτού του τόπου δεν εξαντλείται σε μία επίσκεψη.

Η εμπειρία μου ήταν γεμάτη ανάμεικτα συναισθήματα. Έφερε στην επιφάνεια βαθιά συγκίνηση αλλά και ένα κύμα αισιοδοξίας και θαυμασμού για την ανθεκτικότητα των ανθρώπων. Είναι μια χώρα που διψά για ειρήνη. Οι μεγαλύτερες γενιές μιλούν πιο ανοιχτά για αυτό ενώ οι νέοι προσπαθούν να το κρύψουν, όμως η αλήθεια καθρεφτίζεται στα μάτια τους. Είναι γεμάτοι όνειρα, και θέλουν απλά να ζήσουν τη ζωή τους, χωρίς να φοβούνται για το αύριο. Αυτό το συναίσθημα έγινε ακόμα πιο έντονο την ημέρα μνήμης της Γενοκτονίας των Αρμενίων στις 24 Απριλίου. Ίσως η πιο σημαντική και συνταρακτική μέρα από όλες κατά την παραμονή μου. Σκέφτηκα ότι θα είχε ενδιαφέρον να καταγράψω την πορεία από την αρχή μέχρι το τέλος, αλλά τίποτα δεν προμήνυε αυτό το πάθος και την ενέργεια που βίωσα.

Βγαίνοντας από την πόλη παρατήρησα ότι ακόμα και το ανάγλυφο του τοπίου, τα επιβλητικά βουνά, τα δυνατά νερά που τρέχουν ολόγυρα και τα φαντασμαγορικά τοπία με πλούσια άνθιση όπως στο Ντιλιτζάν, όπου τα χρώματα και η ηρεμία δημιουργούν μια νότα αισιοδοξίας και γαλήνης, αντανακλούν τον χαρακτήρα της Αρμενίας. Η ιδιαίτερη υφή των δρόμων έχει επίσης έναν πολύ δυναμικό χαρακτήρα, παρόλο που θα μπορούσε να διαταράξει ελαφρώς την γαλήνη. Ευτυχώς είχα οδηγό τον αδερφό μου, τον Γκάρο, ο οποίος πολλές φορές αναγκάστηκε να μετατρέψει το επιβατικό αυτοκίνητο σε off-road, αλλά δεν το μετάνιωσε καθώς επιβραβεύτηκε με την υπέροχη θέα!

Παρατηρούμε ότι έχεις μια ιδιαίτερη προτίμηση στις ασπρόμαυρες αποτυπώσεις. Τι είναι αυτό που σε γοητεύει σε αυτές;

Όταν βλέπουμε χρώματα, όπως σε ένα ηλιοβασίλεμα ή στη θάλασσα, αυτόματα μας μαγεύουν οι αποχρώσεις. Αν όμως μια φωτογραφία στηρίζεται αποκλειστικά στο χρώμα, τότε μόλις το αφαιρέσεις, χάνει την ψυχή και τη δύναμή της.

Από την άλλη, το ασπρόμαυρο δημιουργεί μια ιδιαίτερη ατμόσφαιρα, δίνοντας έμφαση στο φως, στη σύνθεση, στην υφή και φυσικά στο θέμα. Κάποιες φορές λειτουργεί και σαν ένα μαγικό φίλτρο που αφαιρεί τον θόρυβο αφήνοντας την εικόνα να αναπνεύσει, ειδικά αν υπάρχει μια χρωματική παρεμβολή που θα μπορούσε να διαταράξει την ισορροπία μιας εικόνας.

Γενικά, και τα δύο έχουν τη γοητεία τους, αλλά γέρνω προς το ασπρόμαυρο γιατί το συνδέω με το παρελθόν. Έχει μια διαχρονικότητα. Κουβαλάει μια νοσταλγία την οποία μου αρέσει να μετατρέπω σε κάτι πιο φουτουριστικό, προσδίδοντας μια νέα προοπτική για το μέλλον.

Μέσα από τις εικόνες σου φαίνεται να σε εμπνέει η αλληλεπίδραση των ανθρώπων με τον αστικό χώρο. Τι είναι αυτό που σε μαγνητίζει σε αυτή τη σχέση;

Θεωρώ ότι η πόλη είναι ένας ζωντανός οργανισμός. Έχει άπειρα θέματα, τα οποία μπορείς να προσεγγίσεις με διαφορετικούς τρόπους. Μπορείς να επικεντρωθείς στην αρχιτεκτονική ή αποκλειστικά στους ανθρώπους, ή και σε συνδυασμό των δύο.

Όταν κοιτάζω την αρχιτεκτονική, δεν βλέπω απλά κτήρια, βλέπω την κουλτούρα. Η αρχιτεκτονική αντικατοπτρίζει τα κοινωνικά αλλά και τεχνολογικά χαρακτηριστικά κάθε περιόδου που διαμόρφωσαν τον τρόπο με τον οποίο ζούσαν οι άνθρωποι.

Σήμερα βιώνουμε τις συνέπειες αυτών των επιλογών και προσπαθούμε να προσαρμόσουμε τις ανάγκες μας γύρω από αυτές. Η ανθρωπότητα εξελίσσεται με ταχύτατους ρυθμούς, υπερβαίνοντας την ικανότητα του αστικού χώρου να ανταποκριθεί στις ανάγκες μας. Έτσι, μέσα από αυτή την ένταση, προκύπτει μια ενδιαφέρουσα σχέση μεταξύ των ανθρώπων και του αστικού τοπίου.

Με μαγνητίζει η πρόκληση. Είναι σαν να ανακαλύπτω «easter eggs», μικρές εκπλήξεις που φαίνονται μόνο αν προσέχουμε τις λεπτομέρειες. Καθημερινά αντικρίζουμε τις ίδιες εικόνες, όμως εκεί μέσα κρύβονται ιστορίες, σκηνές που στιγμιαία προσπαθούν να μας τραβήξουν την προσοχή αλλά συνήθως τις προσπερνάμε, σαν να μην υπήρξαν. Ως φωτογράφοι, πρέπει να είμαστε σε ετοιμότητα ώστε όχι απλά να τις καταγράψουμε αλλά και να τις μετατρέψουμε σε αφήγημα, πριν χαθούν στον χρόνο.

Κατά τη γνώμη σου, ποια είναι τα χαρακτηριστικά που κάνουν μια φωτογραφία πραγματικά ξεχωριστή;

Όταν κοιτάζω φωτογραφίες, δεν θέλω απλά να μου προκαλούν συναισθήματα αλλά και να διεγείρουν τη φαντασία μου, να γεννούν νέες σκέψεις ή ιδέες που δεν είχα εξερευνήσει μέχρι τώρα. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μέσα από την αφήγηση, τη σύνθεση, μια φρέσκια προοπτική, κτλ.

Κατά την άποψή μου, το πιο σημαντικό είναι η ιδέα και το πώς αυτή μεταφέρεται μέσα από τη φωτογραφία. Αν και θεωρώ ότι η τεχνική έρχεται δεύτερη, στην πραγματικότητα καθορίζει τον τρόπο που η ιδέα θα φτάσει στον θεατή. Iδανικά, για να γίνει μια φωτογραφία πραγματικά ξεχωριστή, θα πρέπει να συνδυάζει όλους αυτούς τους παράγοντες, με πρωταγωνιστή το αφήγημα.

Εφόσον μια εικόνα παραμείνει στη μνήμη μου, σημαίνει ότι με έχει αγγίξει με τρόπους που ίσως δεν μπορώ να περιγράψω ή να εξηγήσω πλήρως, αλλά τη νιώθω. Δεν ξέρω αν οι δικές μου φωτογραφίες έχουν αυτή την επίδραση στους θεατές, αλλά για εμένα αυτό θα ήταν το σπουδαιότερο επίτευγμα.

* Λίγα λόγια για το High Luminosity Large Hadron Collider HL-LHC και τα πειράματα του CERN. To HL-LHC είναι μια σημαντική αναβάθμιση του επιταχυντή που στοχεύει να αυξήσει σημαντικά τον αριθμό των συγκρούσεων μεταξύ των σωματιδίων, ώστε να μπορούν οι επιστήμονες να συλλέξουν πολλαπλάσια ποσότητα δεδομένων και να αναλύσουν τα πειράματα με περισσότερη λεπτομέρεια. Μελετώντας σωματίδια και ψάχνοντας νέα μυστικά της ύλης, οι επιστήμονες προσπαθούν να απαντήσουν βασικά ερωτήματα για τη φύση του σύμπαντος, όπως πώς δημιουργήθηκε το σύμπαν, γιατί έχει τη μορφή που βλέπουμε, και αν υπάρχουν ακόμα κρυμμένες όψεις της φυσικής που δεν έχουμε ανακαλύψει.

Tweet

Share