Η αρμενική κοινότητα της Ελλάδας βρίσκεται σήμερα σε μια περίοδο σημαντικών μεταβολών και προκλήσεων, που επηρεάζουν τόσο τη συνοχή όσο και τη μελλοντική της πορεία.

Σε μια εποχή ταχύτατων κοινωνικών, οικονομικών και τεχνολογικών εξελίξεων, ζητήματα όπως η συμμετοχή της νεολαίας στα κοινά, η βιωσιμότητα των κοινοτικών σχολείων και η σχέση των πιστών με την Εκκλησία τίθενται με αυξανόμενη ένταση.

Στη συνέντευξη που ακολουθεί, ο Μητροπολίτης Ορθοδόξων Αρμενίων Ελλάδος Σεβασμιότατος Σαχάκ Γεμισιάν καταθέτει τις εκτιμήσεις του για την παρούσα κατάσταση της κοινότητας, αναλύει τις βασικές προτεραιότητες της ποιμαντικής και διοικητικής του δράσης και αναφέρεται στις πρωτοβουλίες που βρίσκονται σε εξέλιξη για την αντιμετώπιση των σύγχρονων προκλήσεων.

Γεννήθηκε το 1983 στην Αρμενία. Έλαβε τη βασική του εκπαίδευση στο σχολείο της πόλης Λουσαράτ. Το 1997 εισήχθη στο Ιερατικό Σεμινάριο του Καθολικάτου του Μεγάλου Οίκου της Κιλικίας, στον Λίβανο. Μετά την ολοκλήρωση του πενταετούς κύκλου σπουδών, στις 5 Μαΐου 2002 χειροτονήθηκε υποδιάκονος από τον μακαριστό Αρχιεπίσκοπο Βαρτάν Ντεμιρτζιάν. Στη συνέχεια, με την ολοκλήρωση του δευτέρου κύκλου σπουδών, τον Μάιο του 2004 χειροτονήθηκε διάκονος από τον Σεβ. Αρχιεπίσκοπο Κεγάμ Χατσεριάν. Μετά την αποφοίτησή του από τον τετραετή κύκλο της Θεολογικής Σχολής, στις 14 Μαΐου 2006 χειροτονήθηκε ιερομόναχος από τον Σεβ. Αρχιεπίσκοπο Βαρουζάν Χερκελιάν.

Τον Δεκέμβριο του 2010, υπερασπιζόμενος τη διδακτορική του διατριβή, έλαβε τον βαθμό του Αρχιμανδρίτη από τον Σεβ. Αρχιεπίσκοπο Κομιτάς Οχανιάν. Στις 29 Μαΐου 2016, στις Ηνωμένες Πολιτείες, έλαβε τον ανώτατο βαθμό του Ανώτερου Αρχιμανδρίτη από τον Σεβ. Αρχιεπίσκοπο Οσακάν Τσολογιάν. Στις 23 Φεβρουαρίου 2025 χειροτονήθηκε και χρίστηκε επίσκοπος από την Αυτού Αγιότητα Αράμ Α΄, Καθολικό του Μεγάλου Οίκου της Κιλικίας.

Κατά την περίοδο 2006-2010, εντός της έδρας του Καθολικάτου, ανέλαβε διάφορα καθήκοντα, όπως υποδιευθυντής και στη συνέχεια διευθυντής του Αρχείου, διευθυντής του Γραφείου Νεολαίας και σύμβουλος της Οργάνωσης Αρμενικής Ορθόδοξης Νεολαίας (H.E.H.O.M.). Δίδαξε στα τμήματα του σεμιναρίου καθώς και στο Θεολογικό Ινστιτούτο Κληρικών του Καθολικάτου.

Το 2009 παρακολούθησε μαθήματα αγγλικής γλώσσας στο American Language Center στον Λίβανο. Το 2010 διορίστηκε ποιμένας της αρμενικής κοινότητας Θεσσαλονίκης, ενώ το 2011 παρακολούθησε μαθήματα σύγχρονης ελληνικής γλώσσας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Το 2013 μετέβη στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου διορίστηκε ιερατικός προϊστάμενος της Εκκλησίας της Αγίας Τριάδας στο Worcester. Το 2018 έλαβε από το Boston College Μεταπτυχιακό Δίπλωμα στη Θεολογία και Ποιμαντική (M.A.T.M.). Από το 2021 συνεχίζει μεταπτυχιακές σπουδές στο Fordham University, στο πρόγραμμα διδακτορικού επιπέδου (Ph.D.) στη Διοίκηση και Ηγεσία.

Το 2019 διορίστηκε προϊστάμενος της εκκλησίας των Αγίων Βαρτανάντς στο Νιου Τζέρσεϊ, ενώ το ίδιο έτος ορίστηκε και Αρχιερατικός Επίτροπος της Ανατολικής Αρχιεπισκοπής των Αρμενίων στις Ηνωμένες Πολιτείες. Στις 2 Ιουλίου 2024 εξελέγη από την Εθνική Συνέλευση των Αντιπροσώπων της αρμενικής κοινότητας της Ελλάδας ως Προκαθήμενος της Αρμενικής Εκκλησίας στην Ελλάδα.

Στον Κερόπ Εκιζιάν

Γνωρίζετε την ελληνοαρμενική κοινότητα και από τη διακονία σας στη Θεσσαλονίκη κατά το παρελθόν. Μετά την ανάληψη των καθηκόντων σας ως Μητροπολίτη της Αρμενικής Εκκλησίας της Ελλάδος, πώς αξιολογείτε σήμερα τη δραστηριότητα και τη συνολική πορεία της κοινότητάς μας;

Ναι, υπηρέτησα πριν από χρόνια στη Θεσσαλονίκη. Φυσικά, μέσα σε δεκαπέντε χρόνια ο κόσμος έχει αλλάξει. Η πανδημία COVID είχε τεράστια επίδραση, όπως και η οικονομική κρίση και οι διακυμάνσεις, αλλά και η ραγδαία ανάπτυξη και εφαρμογή της τεχνητής νοημοσύνης, που διαμορφώνουν νέες γεωπολιτικές εξελίξεις. Η νεολαία και ο λαός της Ελλάδας δεν μένουν ανεπηρέαστοι από αυτά. Σήμερα, στη ζωή της κοινότητας παρατηρείται σταδιακή υποχώρηση της συμμετοχής εθελοντών και της νεότερης γενιάς. Φυσικά, έχουμε ξεκινήσει και συνεχίζουμε, μέσω όλων των εθνικών και εκκλησιαστικών θεσμών, στοχευμένες προσπάθειες για την ενίσχυση της συμμετοχής των νέων στην κοινοτική ζωή.

Μετά την ανάληψη των καθηκόντων σας πραγματοποιήσατε μια σειρά συναντήσεων με τη θρησκευτική και πολιτική ηγεσία της Ελλάδας. Ποια ζητήματα βρέθηκαν στο επίκεντρο αυτών των συνομιλιών;

Πράγματι, σε όλα τα επίπεδα επιδιώκουμε την ανάπτυξη εποικοδομητικών σχέσεων τόσο με τη θρησκευτική όσο και με την πολιτική ηγεσία της Ελλάδας. Στο επίκεντρο των συνομιλιών βρέθηκε, φυσικά, η αρμενική κοινότητα της Ελλάδας. Συζητήθηκαν κυρίως ζητήματα που αφορούν την εκπαιδευτική και πνευματική ζωή της κοινότητας, την ενίσχυση του διεκκλησιαστικού διαλόγου, τις οργανωτικές ανάγκες της εκκλησιαστικής ζωής, την ανάδειξη της ιστορικής παρουσίας των Αρμενίων στην Ελλάδα, τις προοπτικές διατήρησης και ανακαίνισης των ιστορικών μας ναών, καθώς και την εμβάθυνση της συνεργασίας με την Ελλάδα προς όφελος της σταθερότητας και της συνοχής της κοινότητας.

Με τους εκκλησιαστικούς ηγέτες ιδιαίτερη σημασία είχε και η ανταλλαγή εμπειριών, ιδίως σε ό,τι αφορά τη συμμετοχή των νέων στην εκκλησιαστική ζωή. Είναι σημαντικό να εξετάζουμε τη συνολική εικόνα των προκλήσεων. Αν και η αρμενική κοινότητα έχει τις ιδιαιτερότητές της, αποτελεί στόχο μας η ανάλυση και η σύγκριση με άλλες κοινότητες στην Ελλάδα.

Οφείλω να σημειώσω ότι η δική μας κοινότητα συγκαταλέγεται στις πλέον οργανωμένες.

Είναι γνωστό ότι υπάρχουν οργανωτικές δυσλειτουργίες και αρκετά προβλήματα που χρειάζονται επίλυση. Ποιες προτεραιότητες έχετε θέσει, σε συνεργασία με το Εθνικό Συμβούλιο, για την αντιμετώπισή τους και σε ποιους τομείς θεωρείτε ότι απαιτείται μεγαλύτερη προσπάθεια;

Κάθε οργανισμός ή συλλογικότητα έχει ανάγκη συνεχούς εξέλιξης και προσαρμογής στις συνθήκες του χρόνου. Φυσικά, και στη δική μας κοινοτική ζωή υπάρχουν προβλήματα που χρειάζονται συζήτηση και λύσεις.

Στην παρούσα φάση, σε συνεργασία με το Εθνικό Συμβούλιο και τη Θρησκευτική Σύνοδο, έχουμε θέσει τρεις βασικές προτεραιότητες:

α) Την αναδιοργάνωση των εκκλησιαστικών κοινοτήτων. Κατά το περασμένο έτος πραγματοποιήσαμε συναντήσεις με τα τοπικά συμβούλια και τις επιτροπές των ναών, με στόχο την καλύτερη κατανόηση των προβλημάτων και την επιμόρφωση.

β) Τη στενή παρακολούθηση των αναγκών και της λειτουργίας των σχολείων μας, τα οποία αποτελούν βασικό πυλώνα της κοινότητας.

γ) Την ανάπτυξη προγραμμάτων και δράσεων για τη νεολαία κατά το επόμενο διάστημα.

Η νέα γενιά φαίνεται να κρατά αποστάσεις από τις δομές της κοινότητας, και ιδιαίτερα από την Εκκλησία. Πού αποδίδετε αυτό το φαινόμενο και πώς μπορεί να αντιστραφεί;

Συχνά επικρίνουμε τη νέα γενιά για την απομάκρυνσή της, αλλά ξεχνάμε να εξετάσουμε τα αίτια. Πρέπει να κατανοήσουμε τι αναζητούν οι νέοι, τι τους ενδιαφέρει και γιατί δεν βρίσκουν χρόνο για την εκκλησιαστική ζωή. Στη σύγχρονη κοινωνία, ο άνθρωπος επιλέγει να συμμετέχει σε δραστηριότητες που του προσφέρουν ικανοποίηση και ενδιαφέρον.

Για να αντιστραφεί η κατάσταση, πρέπει να αναλογιστούμε: Πώς η Εκκλησία προσφέρει στους νέους αίσθημα ικανοποίησης και ενδιαφέροντος;

Κατά πόσο οι νέοι αισθάνονται ότι έχουν σημασία και ότι η φωνή τους ακούγεται;

Η Εκκλησία δεν είναι γραφειοκρατικός μηχανισμός αλλά ζωντανή κοινότητα· και οι νέοι αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της.

Στα σχολεία μας, τα οποία αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της κοινότητάς μας, ο αριθμός των μαθητών μειώνεται συνεχώς. Αν και η υπογεννητικότητα αποτελεί έναν φυσικό παράγοντα, το πρόβλημα δεν περιορίζεται μόνο σε αυτό. Ποιες ενέργειες θα μπορούσαν να συμβάλουν στην αντιστροφή αυτής της τάσης;

Η υπογεννητικότητα αποτελεί σοβαρό διεθνές πρόβλημα. Το σχολικό έτος 2025-2026, περισσότερα από 700 σχολεία στην Ελλάδα έκλεισαν λόγω έλλειψης μαθητών.

Η αρμενική κοινότητα αντιμετωπίζει επίσης προκλήσεις όπως η μείωση των γεννήσεων, η γεωγραφική διασπορά, οι μεικτοί γάμοι και οι οικονομικές δυσκολίες. Παρ’ όλα αυτά, καταβάλλεται μεγάλη προσπάθεια για τη διασφάλιση της ποιότητας της εκπαίδευσης, τη βελτίωση των υποδομών, την παροχή υποτροφιών, τον εκσυγχρονισμό των μεταφορών και την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών. Παράλληλα, ενισχύεται και η εξωστρέφεια των σχολείων μέσω ειδικών επιτροπών. Η συμβολή των ίδιων των αποφοίτων και των οικογενειών είναι καθοριστική για την προβολή της αξίας των αρμενικών σχολείων.

Η απομάκρυνση μέρους του αρμενικού λαού από την Εκκλησία, ιδιαίτερα στη διασπορά, αποτελεί μια πραγματικότητα αλλά και ένα ευρύτερο φαινόμενο στον χριστιανικό κόσμο. Το ερώτημα που τίθεται είναι: απομακρύνεται ο λαός από την Εκκλησία, η Εκκλησία από τον λαό ή συμβαίνουν και τα δύο;

Θα μπορούσε να ειπωθεί ότι και τα δύο συμβαίνουν ταυτόχρονα. Η απομάκρυνση του λαού οφείλεται σε παράγοντες όπως η παγκοσμιοποίηση, ο εκκοσμικευμένος τρόπος ζωής και η ταχύτητα της σύγχρονης εποχής. Η Εκκλησία αποτελείται από τρεις βασικούς πυλώνες: δογματικό, λειτουργικό και διοικητικό. Ο πρώτος παραμένει αμετάβλητος, ενώ οι άλλοι προσαρμόζονται στις ανάγκες της εποχής. Η Εκκλησία προσπαθεί να προσεγγίσει τον λαό, αλλά η ταχύτητα της κοινωνίας δημιουργεί απόσταση. Παρά ταύτα, συνεχίζει να είναι παρούσα στη ζωή των ανθρώπων και να τους καλεί σε ενότητα. Ο λαός, από την πλευρά του, δεν πρέπει να θεωρεί τον εαυτό του αποκομμένο από την Εκκλησία, η οποία αποτελεί κοινό σπίτι όλων.

Tweet

Share