2015 o εφιάλτης των Τούρκων ιθυνόντων Εκτύπωση

Σαρκίς Αγαμπατιάν

Απρίλιος - Ιούνιος 2013 τεύχος 77

 

Α­πό το 1915 μέ­χρι το 1943, χρο­νιά που ο Πο­λω­νο­ε­βραί­ος νο­μι­κός Ρα­φα­ήλ Λέμ­κιν ε­πινό­η­σε τον ό­ρο «Γε­νο­κτο­νί­α» για να πε­ρι­γρά­ψει τις με­γά­λες σφα­γές του 1915-16 α­πό το ο­θω­μα­νι­κό κα­θε­στώς, οι Αρ­μέ­νιοι χρη­σι­μο­ποιού­σαν τις λέ­ξεις με­τζ γιε­γέρ­ν (με­γά­λη συμ­φο­ρά), τσαρ­τ (σφα­γές), μετζ βο­τζίρ (με­γά­λο έ­γκλη­μα), α­γέ­ντ (κα­τα­στρο­φή), ντε­γα­χα­νου­τιούν (ε­κτό­πι­ση) και ακ­σόρ (εξο­ρί­α). Ω­στό­σο, κα­μιά απ’ αυ­τές τις λέ­ξεις, δεν α­πέ­δι­δε τη νο­μι­κή έν­νοια του ό­ρου τσε­γα­σμπα­νου­τιούν (γε­νο­κτο­νί­α). Α­πό το 1943 μέ­χρι σή­με­ρα, οι Αρ­μέ­νιοι έ­κα­ναν τε­ρά­στιες προ­σπά­θειες για να πεί­σουν τις ξέ­νες κυ­βερ­νή­σεις και τη διε­θνή κοι­νό­τη­τα ό­τι υ­πήρ­ξαν θύ­μα­τα γε­νοκτο­νί­ας, α­παι­τώ­ντας δι­καιο­σύ­νη α­πό την Τουρ­κί­α, τη ση­με­ρι­νή κλη­ρο­νό­μο της Ο­θω­μα­νι­κής αυ­το­κρα­το­ρί­ας σύμ­φω­να με το διε­θνές δί­καιο. Αυ­τός εί­ναι ο βα­σι­κός λό­γος που οι Αρ­μέ­νιοι α­παι­τούν την α­να­γνώ­ρι­ση της γε­νο­κτο­νί­ας και ό­χι των σφα­γών ή των ε­κτοπί­σε­ων.

Ο μό­νος λό­γος που ο ση­με­ρι­νός πρό-ε­δρος των Η.Π.Α. στις ε­τή­σιες δη­λώ­σεις του την 24η Α­πρι­λί­ου χρη­σι­μο­ποί­η­σε τον ό­ρο Με­τζ Γιε­γέρ­ν α­ντί του ό­ρου «Γε­νο­κτονί­α» ή­ταν οι τουρ­κι­κές πιέ­σεις, α­θε­τώ­ντας έ­τσι για πολ­λο­στή φο­ρά την υ­πόσχε­ση που εί­χε δώ­σει προ­ε­κλο­γι­κά στους Α­με­ρι­κα­νο­αρ­μέ­νιους ψη­φο­φό­ρους του, ό­τι θα α­να­γνω­ρί­σει την Αρ­με­νι­κή Γε­νο­κτο­νί­α. Πά­ντως, οι Η.Π.Α. την έ­χουν ή­δη α­να­γνω­ρί­σει α­πό το 1951, ό­ταν η α­με­ρι­κα­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση υ­πέ­βα­λε έ­να ε­πί­σημο έγ­γρα­φο στο Διε­θνές Δι­κα­στή­ριο με το ο­ποί­ο το Ε­βρα­ϊ­κό Ο­λο­καύ­τω­μα και η Αρ­με­νι­κή Γε­νο­κτο­νί­α α­να­γνω­ρί­ζο­νταν ως πα­ρα­δείγ­μα­τα γε­νο­κτο­νί­ας. Να μην ξε­χά­σου­με ε­πί­σης ό­τι ο πρό­ε­δρος Ρό­ναλ­ντ Ρή­γκαν, εί­χε α­να­φερ­θεί στην Αρμε­νι­κή Γε­νο­κτο­νί­α στην ε­τή­σια δια­κή­ρυ­ξή του στις 22 Α­πρι­λί­ου 1981 και ό­τι η Βου­λή των Α­ντι­προ­σώ­πων έ­πρα­ξε το ί­διο υ­ιο­θε­τώ­ντας δύ­ο α­πο­φά­σεις το 1975 και το 1984.

Πρό­σφα­τα, ο Σάβ­βας Κα­λε­ντε­ρί­δης σ’ ένα εν­δια­φέ­ρον άρ­θρο του στον δια­δι­κτυα­κό Τύ­πο με τί­τλο «Η Τουρ­κί­α α­να­γνωρί­ζει σιω­πη­ρά τη γε­νο­κτο­νί­α;» σχο­λιά­ζει την α­νο­χή του ε­πί­ση­μου τουρ­κι­κού κρά­τους με α­φορ­μή την 98η ε­πέ­τειο της Γε­νο­κτο­νί­ας που τί­μη­σαν με εκ­δη­λώ­σεις δια­μαρ­τυ­ρί­ας και μνή­μης χι­λιά­δες Τούρ­κοι πο­λί­τες στην Κων­στα­ντι­νούπο­λη, στη Σμύρ­νη, στη Μα­λά­τεια στο Ντερσίμ και στο Ντιάρ­μπε­κιρ. Πα­ρα­θέ­του­με έ­να χα­ρακτη­ρι­στι­κό α­πό­σπα­σμα:

Σύμ­φω­να με ε­κτι­μή­σεις των αρ­μό­διων υ­πη­ρε­σιών του τουρ­κι­κού κρά­τους, αλ­λά και κέ­ντρων στρα­τη­γι­κής α­νά­λυ­σης που δρα­στη­ριο­ποιού­νται στη γεί­το­να χώ­ρα, οι κύ­κλοι των Αρ­με­νί­ων που α­σχο­λού­νται με το ζήτη­μα της α­να­γνώ­ρι­σης της Γε­νο­κτο­νί­ας έ­χουν υ­ιο­θε­τή­σει και α­κο­λου­θούν τη στρα­τη­γι­κή των Τεσ­σά­ρων «Τ»:

-Tanύtύm/Ε­νη­μέ­ρω­ση της διε­θνούς κοι­νής γνώ­μης μέ­σω έ­νο­πλης και πο­λι­τι­κής προ­πα­γάν­δας

-Tanύnma/Α­να­γνώ­ρι­ση α­πό τη διε­θνή κοι­νό­τη­τα και στη συ­νέ­χεια α­να­γνώ­ρι­ση α­πό την ί­δια την Τουρ­κί­α

-Tazminat/Α­πο­ζη­μιώ­σεις: Με­τά την α­να­γνώ­ρι­ση της Γε­νο­κτο­νί­ας α­πό τη διε­θνή κοι­νό­τη­τα και α­πό την Τουρ­κί­α, η Αρ­μενί­α θα θέ­σει το ζή­τη­μα της κα­τα­βο­λής α­πο­ζη­μιώ­σε­ων α­πό πλευ­ράς της Τουρ­κίας στους α­πο­γό­νους των θυ­μά­των της Γε­νο­κτο­νί­ας.

-Toprak/Ε­δα­φι­κές διεκ­δι­κή­σεις: Στην τε­λευ­ταί­α φά­ση θα τε­θεί ε­νώ­πιον της διε­θνούς κοι­νό­τη­τας το ζή­τη­μα ε­δα­φικών πα­ρα­χω­ρή­σε­ων α­πό πλευ­ράς της Τουρ­κί­ας στους Αρ­με­νί­ους...

Η φά­ση της ενη­μέ­ρω­σης άρχι­σε το 1920 με την ε­κτέ­λε­ση των βα­σι­κών ε­νό­χων της γε­νο­κτο­νί­ας. κα­τό­πιν με τη συλ­λο­γή ντο­κου­μέ­ντων και στοι­χεί­ων που α­πο­δει­κνύ­ουν το α­πο­τρό­παιο αυ­τό έ­γκλη­μα. και τέ­λος με την έ­νο­πλη δρά­ση αρ­με­νι­κών ορ­γα­νώ­σε­ων α­πό τις αρ­χές της δε­κα­ε­τί­ας του ’70 μέ­χρι τα μέ­σα της δε­κα­ε­τί­ας του ’80 ό­που έ­χασαν τη ζω­ή τους πολ­λοί Τούρ­κοι δι­πλω­μά­τες. Το 1985 α­κο­λού­θη­σε η δεύ­τε­ρη φά­ση της ανα­γνώ­ρι­σης. Μέχρι σή­με­ρα πε­ρισ­σό­τε­ρες α­πό εί­κο­σι χώ­ρες έ­χουν α­να­γνω­ρί­σει την Αρ­με­νική Γε­νο­κτο­νί­α, ε­νώ, σύμ­φω­να με πλη­ροφο­ρί­ες, θα α­κο­λου­θή­σουν κι άλ­λες μέ­χρι το 2015, ο­πό­τε κο­ρυ­φώ­νο­νται οι προ­σπά­θειες των Αρ­με­νί­ων για ευαι­σθη­το­ποί­η­ση της πα­γκό­σμιας κοι­νής γνώ­μης, κα­θώς συ­μπλη­ρώ­νο­νται ε­κα­τό χρό­νια α­πό την πρώ­τη γε­νο­κτο­νία του 20ού αιώ­να. 

Η παρακαταθήκη του Χραντ Ντινκ

Δεν εί­ναι μα­κριά ε­κεί­νη η μέ­ρα που θα επα­λη­θευ­τούν τα λό­για του α­δι­κο­χα­μέ­νου Χραντ Ντιν­κ που εί­χε δηλώσει σε μια ά­τυ­πη συνέ­ντευ­ξή του στη Μα­ρί­τσα Μα­το­σιάν λί­γο πριν τη δο­λο­φο­νί­α του, στις 19 Ια­νουα­ρί­ου 2007, ό­τι:

«Πι­στεύ­ω ό­τι οι Τούρ­κοι δεν χρειά­ζεται να αρ­νη­θούν ή να πα­ρα­δε­χτούν τη γε­νο­κτο­νία. Στα σχο­λι­κά βι­βλί­α τους δι­δά­σκο­νται το α­ντί­θε­το ό­τι δη­λα­δή οι Αρ­μέ­νιοι έ­σφα­ξαν τους Τούρκους, πώς λοι­πόν να πα­ρα­δε­χτούν ό­τι υ­πήρ­ξαν θύ­τες ό­ταν δια­παι­δα­γω­γού­νται με αυ­τή τη νο­ο­τροπί­α; Πρέ­πει να υ­πάρχει ε­λευ­θε­ρί­α λό­γου, γνώ­σης, εκ­παί­δευ­σης, πρέπει να δια­βά­σουν, να ε­νη­με­ρω­θούν για τα γε­γο­νό­τα αυ­τής της πε­ριό­δου, να μά­θουν την α­λή­θεια και τό­τε η συ­νεί­δη­σή τους δεν θα τους ε­πι­τρέ­ψει να αρ­νη­θούν το φο­βε­ρό αυ­τό έ­γκλημα. Ό­ταν η τουρ­κι­κή κοι­νή γνώ­μη ε­νη­με­ρωθεί, τό­τε και το ε­πί­ση­μο τουρ­κι­κό κρά­τος θα υ­πο­χρε­ω­θεί να α­να­γνω­ρί­σει την Αρ­με­νι­κή Γε­νο­κτο­νί­α».

Τρα­νή α­πό­δει­ξη ό­τι τα λό­για του ε­πα­λη­θεύ­ο­νται εί­ναι ό­τι ο­λο­έ­να και πε­ρισ­σό­τε­ροι Τούρ­κοι α­φυ­πνί­ζο­νται, ο­λο­έ­να και πε­ρισ­σό­τερος κό­σμος ε­νη­με­ρώ­νε­ται. Τε­λευ­ταί­α άλ­λος έ­νας Τούρ­κος δη­μο­σιο­γρά­φος φυλα­κί­στη­κε με βά­ση το άρ­θρο 301 του τουρ­κι­κού ποι­νι­κού κώ­δι­κα. Πρό­κει­ται για τον Τε­μέλ Ντε­μι­ρέρ που κα­τα­δι­κά­στη­κε πρω­το­δί­κως σε φυ­λά­κι­ση δύο ε­τών για προ­σβο­λή του τουρ­κι­κού έ­θνους, της τουρ­κι­κής δη­μο­κρα­τί­ας, της κυ­βέρ­νησης και των κρα­τι­κών θε­σμών.

Η ποι­νή του θα μπο­ρού­σε να α­να­στα­λεί, αν για τα ε­πό­με­να τρί­α χρό­νια α­πέ­φευγε να δια­πρά­ξει το ί­διο «έ­γκλη­μα». Α­μέ­σως με­τά την πρω­τό­δι­κη α­πό­φα­ση ο δημο­σιο­γρά­φος δή­λω­σε :

«Αν για τα ε­πό­με­να τρί­α χρό­νια, δεν ε­πα­να­λά­βω τη φρά­ση ό­τι υ­πήρ­ξε Αρ­με­νική Γε­νο­κτο­νί­α, θα α­θω­ω­θώ. Αυ­τή τη στιγ­μή, πέ­ντε λε­πτά με­τά τη δί­κη, χω­ρίς να πε­ρι­μέ­νω άλ­λα τρί­α χρό­νια δη­λώ­νω ό­τι το τουρ­κι­κό κρά­τος εί­ναι ο δο­λο­φό­νος του Χραντ Ντιν­κ. Ο Χράντ Ντιν­κ δεν δο­λο­φο­νή­θη­κε ε­πει­δή ή­ταν Αρ­μέ­νιος. Ο Χραντ Ντιν­κ δο­λο­φο­νή­θη­κε α­πό το τουρ­κι­κό κρά­τος ε­πει­δή έ­λε­γε ό­τι εί­χε γίνει αρ­με­νι­κή γε­νο­κτο­νί­α στην Τουρ­κί­α. Αν οι δικα­στι­κές αρ­χές ή το Υ­ΠΟΥΡ­ΓΕΙΟ Α­ΔΙ­ΚΙΑΣ που α­νέ­βα­λαν τη δί­κη μου, δεν προ­χω­ρή­σουν σε και­νούρ­για δί­κη, θα δια­πρά­ξουν έ­γκλη­μα. Δεν πα­ρα­κι­νώ κα­νέ­να να δια­πρά­ξει έ­γκλη­μα. Αυ­τό που θέ­λω να πω εί­ναι ό­τι οι ι­δέ­ες ΔΕΝ μπο­ρούν και ΔΕΝ πρέ­πει να φι­μώ­νο­νται. Έ­μα­θα α­πό τους Ι­σμα­ήλ Μπε­σι­κτσί, Φι­κρέτ Μπά­σκα­για και Μπα­σκίν Ο­ράν (ό­λοι τους Τούρ­κοι Α­κα­δη­μα­ϊ­κοί φυ­λα­κισμέ­νοι ή διω­κό­μενοι για τις ι­δέ­ες και τα κεί­με­νά τους) ό­τι Η Ε­ΛΕΥ­ΘΕ­ΡΙΑ ΤΗΣ ΣΚΕ­ΨΗΣ ΕΙ­ΝΑΙ Α­ΔΙΑ­ΠΡΑΓ­ΜΑ­ΤΕΥ­ΤΗ. Διε­πρά­χθη μια Αρ­με­νι­κή Γε­νο­κτο­νί­α σ’ αυ­τή τη χώ­ρα. Το τουρ­κι­κό κρά­τος σκό­τω­σε τον Χραντ Ντιν­κ, αυ­τό πι­στεύ­ω και υ­πο­στη­ρί­ζω. Ο­πό­τε αν θέ­λε­τε, μπο­ρεί­τε να με προ­σά­γε­τε ξα­νά σε δί­κη. Στις 12 Α­πρι­λί­ου 2012 εί­χα γρά­ψει έ­να άρ­θρο, ευ­χό­με­νος να υ­πήρ­χαν 1,5 ε­κα­τομ­μύριο ευ­συ­νεί­δη­τοι Τούρ­κοι και ο κα­θέ­νας τους να έ­κα­νε μια κα­λή πρά­ξη για το 1,5 ε­κα­τομ­μύ­ριο α­θώ­α θύ­μα­τα της Αρ­με­νι­κής Γε­νο­κτο­νί­ας. Πο­τέ δεν πί­στε­ψα ακό­μη και στα πιο ά­γρια ό­νει­ρά μου ό­τι η ευ­χή μου θα μπο­ρού­σε να πραγ­μα­το­ποιη­θεί τό­σο γρή­γο­ρα. Υ­πάρ­χει τε­ρά­στια δια­φο­ρά α­νά­με­σα σ’ αυ­τά που λέ­γο­νται δη­μο­σί­ως α­πό α­πλούς αν­θρώ­πους στο δρό­μο και σ’ αυ­τά που γρά­φο­νται, υ­ποστη­ρί­ζο­νται, ε­ρευ­νώ­νται και δη­μο­σιεύ­ο­νται α­πό έ­να δη­μο­σιο­γρά­φο. Κα­θή­κον του κά­θε δη­μο­σιο­γρά­φου εί­ναι να γρά­φει την α­λή­θεια, να γρά­φει αυ­τά που συμ­βαί­νουν, να ε­νη­με­ρώ­νει τον α­να­γνώ­στη του για την α­λή­θεια. Οι δη­μο­σιο­γρά­φοι εί­ναι η συ­νεί­δη­ση των αν­θρώ­πων. Ε­ξο­ντώ­νο­ντας και σκο­τώ­νο­ντάς τους, η Τουρ­κί­α σκο­τώ­νει τη δι­κή συ­νεί­δη­ση».

Σή­με­ρα πολ­λοί δη­μο­σιο­γρά­φοι στην Τουρ­κί­α διώ­κο­νται, βα­σανί­ζο­νται ή και δο­λο­φο­νού­νται ε­πει­δή γρά­φουν ό­τι η ο­θω­μα­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση του 1915 διέ­πρα­ξε γε­νο­κτο­νί­α σε βά­ρος 1,5 ε­κα­τομ­μυ­ρί­ου α­θώ­ων Αρ­με­νί­ων. Βι­βλί­α που α­να­φέ­ρο­νται στη γε­νο­κτο­νί­α κα­τά­σχο­νται. Μα­θη­τές ρω­τούν τους κα­θη­γητές τους για τις κενές σε­λί­δες των βι­βλί­ων της ι­στο­ρί­ας τους την πε­ρί­ο­δο 1915-1923. Κά­ποιοι ρω­τούν μέ­λη των οι­κο­γε­νειών τους ή με­γα­λύ­τε­ρους σε η­λι­κί­α αν έ­χουν α­κού­σει ή γνω­ρί­ζουν κά­τι για τη σκο­τει­νή αυ­τή πε­ρί­ο­δο.

Νέ­οι άν­θρω­ποι μορ­φω­μέ­νοι α­να­ρω­τιού­νται για­τί στην Τουρκία, αν και χώρα μουσουλμανική, υ­πάρ­χουν τό­σες πολ­λές εκ­κλη­σί­ες. Για­τί εί­ναι ά­δειες, πό­τε και ποιοι τις χρη­σι­μο­ποιού­σαν ως λα­τρευ­τι­κούς χώ­ρους, τι α­πέ­γι­ναν αυ­τοί οι άν­θρω­ποι, τι συ­νέ­βη και ε­ξα­φα­νίστη­καν;

Η Τουρ­κί­α πρέ­πει να κα­τα­λά­βει και να πα­ρα­δε­χτεί ε­πιτέ­λους ό­τι η δια­δι­κα­σί­α ε­νη­μέ­ρω­σης και κα­τα­δί­κης της γε­νο­κτο­νί­ας στο ε­σωτε­ρι­κό της έ­χει ξε­κι­νή­σει και δεν πρό­κει­ται να στα­μα­τή­σει πο­τέ. Ο αρ­με­νικός ε­φιάλ­της των Τούρ­κων ι­θυ­νό­ντων πλη­σιά­ζει. Σύ­ντο­μα θα πρέ­πει να λο­γοδο­τή­σουν για το ζή­τη­μα των α­πο­ζη­μιώ­σε­ων, κα­θώς οι πε­ριου­σί­ες των Αρ­με­νί­ων που ε­κτο­πί­στη­καν, δο­λο­φο­νή­θη­καν ή πέ­θα­ναν στις πο­ρεί­ες θα­νά­του, α­νέρ­χο­νται σε ε­κα­το­ντά­δες δι­σε­κα­τομμύ­ρια δο­λά­ρια, ε­νώ θα πρέ­πει να σκε­φτούν και το ζή­τη­μα των ε­δα­φι­κών διεκ­δι­κή­σε­ων που θα έ­χει τε­ρά­στια γε­ω­πο­λι­τι­κή σημασία…