Nα απαλλαγούμε από το σύνδρομο της υποτέλειας... Εκτύπωση

 

 

Του Σαρκίς Αγαμπατιάν

Oκτώβριός - Δεκέμβριός 2012 τεύχος 75

 

Με α­φορ­μή τη με­τα­φο­ρά του αζέ­ρου κα­τά­δι­κου Ρα­μίλ Σα­φά­ροφ, που α­πο­κε­φά­λι­σε μ’ έ­να τσε­κού­ρι τον αρ­μέ­νιο υ­πο­λο­χα­γό Κουρ­κέν Μαρ­κα­ριάν στον ύ­πνο του στη διάρ­κεια ε­νός σε­μι­να­ρί­ου που εί­χε οργα­νώ­σει το ΝΑ­ΤΟ στη Βου­δα­πέ­στη το 2004 για τη με­τεκ­παί­δευ­ση συμ­μά­χων στρα­τιω­τι­κών, α­πό τις ουγ­γρι­κές φυ­λα­κές στο Α­ζερ­μπα­ϊ­τζάν για να «ε­κτί­σει» την ποι­νή του και την υ­πο­το­νι­κή α­ντί­δρα­ση του Ε­ρε­βάν*.

 

Θύ­μα­τα πο­λυά­ριθ­μων κα­τα­κτη­τών στη διάρ­κεια της ι­στο­ρί­ας, οι Αρ­μέ­νιοι α­νέ­πτυ­ξαν έ­να ι­σχυ­ρό έν­στι­κτο ε­πι­βί­ω­σης. Για ν’ α­ντι­με­τωπί­σουν τα προ­βλή­μα­τα και τις δυ­σκο­λί­ες, έ­μα­θαν να εί­ναι πι­στοί στους ε­κάστο­τε κα­τα­κτη­τές. Αν και κα­τή­γα­γαν πολ­λές «η­θι­κές νί­κες», οι πραγ­μα­τι­κές ε­πι­τυ­χί­ες τους στα πε­δί­α των μα­χών ή­ταν ε­λά­χι­στες. Θα πρέ­πει να α­να­τρέ­ξου­με δυο χι­λιά­δες χρό­νια πριν, την πε­ρί­ο­δο της βα­σι­λεί­ας του Τι­γρά­νη Β΄ του Μέ­γα (95-55 π.Χ.) για να βρού­με έ­να σπά­νιο πα­ρά­δειγ­μα ε­νός αρ­μέ­νιου η­γέ­τη κα­τακτη­τή, η αυ­το­κρα­το­ρί­α του ο­ποί­ου ε­κτει­νό­ταν α­πό την Κα­σπί­α μέ­χρι τη Με­σόγειο θά­λασ­σα.

Στα νε­ώ­τε­ρα χρό­νια, πριν α­πό την πε­ρί­ο­δο της Γε­νο­κτο­νί­ας, οι αρ­μέ­νιοι φε­ντα­ΐ­δες α­νέ­πτυ­ξαν στρα­τιω­τι­κή δρά­ση ε­να­ντί­ον των τούρ­κων δο­λο­φό­νων και των κούρ­δων μι­σθο­φό­ρων τους. Στη διάρ­κεια της Γε­νο­κτο­νί­ας, οι Αρ­μέ­νιοι του Σα­σούν, του Βαν, του Ζε­ϊ­τούν, του Μού­σα Νταγ α­ντι­στά­θη­καν σθε­να­ρά για να μην έ­χουν την ί­δια τύ­χη με το 1,5 ε­κα­τομ­μύ­ριο ο­μο­ε­θνείς τους που σφα­γιά­στη­καν σαν τα πρό­βα­τα. Η η­ρω­ι­κή μά­χη του Σαρ­ντα­ρα­μπά­ντ έ­δω­σε τη δυ­να­τό­τη­τα στον αρ­με­νι­κό πλη­θυ­σμό της α­να­το­λι­κής Αρ­με­νί­ας να δια­σωθεί και να δη­μιουρ­γή­σει κυ­ριο­λε­κτι­κά μέ­σα α­πό τις στά­χτες και τα ε­ρεί­πια την πρώ­τη Αρ­με­νι­κή Δη­μο­κρα­τί­α το 1918. Τέ­λος, α­πό το 1988 και με­τά, οι θαρ­ρα­λέ­οι κά­τοι­κοι του Κα­ρα­μπάχ με­τά α­πό σκλη­ρές μά­χες κα­τά­φε­ραν να α­πε­λευ­θε­ρώ­σουν τη χώ­ρα τους α­πό τις υ­πέρ­τε­ρες α­ριθ­μη­τι­κά δυ­νά­μεις του Α­ζερ­μπα­ϊ­τζάν.

Στα τέ­λη του 19ου αιώ­να και στις αρ­χές του 20ού αιώ­να πο­λυά­ριθ­μοι δυ­τι­κοί ιερα­πό­στο­λοι, έ­μπο­ροι, συγ­γρα­φείς και τα­ξι­διώ­τες πε­ριέ­γρα­φαν τους Αρ­μέ­νιους που συ­να­ντού­σαν στην Ο­θω­μα­νι­κή αυ­το­κρα­το­ρί­α ως ά­το­μα με «δου­λι­κή» συ­μπε­ρι­φο­ρά και νο­ο­τρο­πί­α. Η αρ­με­νο-κα­να­δι­κή δια­δι­κτυα­κή ι­στο­σε­λίδα Keghart.com δη­μοσί­ευ­σε πρό­σφα­τα έ­να άρ­θρο που α­να­φε­ρό­ταν σε μια πε­ρι­γρα­φή που εί­χε κά­νει ο Δρ. Ου­ί­λιαμ Γκου­ντέλ για τους Αρ­μέ­νιους της Κων­στα­ντι­νού­πο­λης το 1871: «Τέσ­σε­ρις αιώ­νες κα­τα­πί­ε­σης, βα­σά­νων και α­βε­βαιό­τη­τας δια­πό­τι­σαν μια ο­λό­κλη­ρη κοι­νό­τη­τα μ’ έ­να διαρ­κή φόβο, έ­να διαρ­κή βά­σα­νο και μια τα­πεί­νω­ση που έ­σβη­σαν κά­θε ί­χνος α­ντρειο­σύνης και παλ­λη­κα­ριάς, σε τέ­τοιο βαθ­μό που τα μέ­λη της να συ­μπε­ρι­φέ­ρο­νται δουλι­κά και μοι­ρο­λα­τρι­κά, μια α­ξιο­κα­τα­φρό­νη­τη φυ­λή. Μό­νο με­τά α­πό α­πό πολ­λές γε­νιές οι α­πό­γονοί τους που θα ζή­σουν πιο ε­λεύ­θε­ρα και ευτυ­χι­σμέ­να θα μπο­ρέ­σουν να εξα­λεί­ψουν τα ψυ­χο­λο­γι­κά τραύ­μα­τα που α­πέ­κτη­σαν στη διάρ­κεια της μα­κραί­ω­νης υ­πο­τέ­λειας».

Δυ­στυ­χώς, πολ­λοί Αρ­μέ­νιοι πρέ­πει να ξε­πε­ρά­σουν αυ­τή τη «δου­λι­κή συ­μπε­ριφο­ρά» που έ­χει ρι­ζω­θεί βα­θιά στον ψυ­χι­σμό τους και κλη­ρο­νό­μη­σαν α­πό τους προ­γό­νους τους, έ­χο­ντας ζή­σει ε­πί αιώ­νες κά­τω α­πό ξέ­νο ζυ­γό. Πο­λυά­ριθ­μα πα­ρα­δείγ­μα­τα τέ­τοιας συ­μπε­ρι­φο­ράς συ­να­ντά­με στις πα­ροι­κί­ες της δια­σποράς αλ­λά και στην ί­δια την Αρ­με­νί­α, ό­που πο­λί­τες υ­φί­στα­νται α­δι­κί­ες και προ­σβο­λές χω­ρίς να δια­μαρ­τύ­ρο­νται.

Εί­ναι πλέ­ον και­ρός οι Αρ­μέ­νιοι ν’ α­πο­τι­νά­ξουν αυ­τή τη νο­ο­τρο­πί­α και να υ­πε­ρα­σπι­στούν τα δι­καιώ­μα­τά τους. Δεν πρέ­πει να πα­ρα­μεί­νουν σιω­πη­λοί απέ­να­ντι στην α­δι­κί­α, την κα­τά­χρη­ση ε­ξου­σί­ας ή τις ε­πι­θέ­σεις που υ­φί­στανται, αλ­λά ν’ α­πα­ντή­σουν με κα­τάλ­λη­λο τρό­πο χω­ρίς να προ­σφύ­γουν σε α­πε­ρίσκε­πτες πρά­ξεις που θα μπο­ρού­σαν να θέ­σουν σε κίν­δυ­νο τις πα­ροι­κί­ες ή την πα­τρί­δα. Αν για πα­ρά­δειγ­μα κά­ποιοι δη­μο­σιο­γρά­φοι πα­ρα­ποιούν τα γε­γο­νότα της Γε­νο­κτο­νί­ας, θα πρέ­πει να υ­πάρ­ξει ά­με­ση α­πά­ντη­ση και δυ­σφή­μι­σή τους στον Τύ­πο, ώ­στε να μην ε­πα­να­λη­φθούν φαι­νό­με­να άρ­νη­σης ή αμ­φι­σβή­τη­σης της Γε­νο­κτο­νί­ας α­πό άλ­λους στο μέλ­λον.

Τα συ­νο­ρια­κά ε­πει­σό­δια και οι α­πρό­κλη­τες ε­πι­θέ­σεις των Α­ζέ­ρων στο Κα­ραμπάχ πριν α­πό με­ρι­κούς μή­νες που προ­κά­λε­σαν το θά­να­το Αρ­με­νί­ων στρα­τιω­τών, έ­δει­ξαν την υ­πο­το­νι­κή α­ντί­δρα­ση των αρ­με­νι­κών αρ­χών που ε­κτός α­πό κάποιες φρα­στι­κές ε­πι­θέ­σεις δεν έ­πρα­ξαν το αυ­το­νό­η­το, δη­λα­δή να προ­ει­δο­ποιή­σουν και να στεί­λουν έ­να σα­φές μή­νυ­μα ό­τι σε πε­ρί­πτω­ση που ε­πα­να­λη­φθούν στο μέλ­λον πα­ρό­μοιες α­ναι­τιο­λό­γη­τες ε­πι­θέ­σεις η Αρ­με­νί­α :

-Θα α­να­γκα­στεί να δια­κό­ψει τις συ­νο­μιλί­ες με το Α­ζερ­μπα­ϊ­τζάν κα­θυ­στε­ρώ­ντας έ­τσι την ε­πί­λυ­ση του προ­βλή­μα­τος του Κα­ρα­μπάχ.

-Θα ε­γκα­τα­λεί­ψει κά­θε εί­δους δια­πραγ­μά­τευ­ση κα­θώς δεν έχει να κερ­δί­σει και πολ­λά πράγ­μα­τα, πα­ρά μό­νο να κά­νει πα­ρα­χω­ρή­σεις.

-Θα δεί­ξει στον κό­σμο ό­τι η κυ­βέρ­νη­ση του Α­ζερ­μπα­ϊ­τζάν δεν εν­δια­φέ­ρε­ται να βρει μια ει­ρη­νι­κή λύ­ση στο πρό­βλημα του Κα­ρα­μπάχ και ό­τι εί­ναι υ­πεύ­θυ­νη για την α­πο­τυ­χί­α.

-Θα υ­πο­χρε­ω­θεί ν’ α­να­λά­βει στρα­τιωτι­κή δρά­ση, πράγ­μα που θα μπο­ρού­σε να προ­κα­λέ­σει τε­ρά­στιες κα­τα­στρο­φές στις πε­τρε­λα­ϊ­κές ε­γκα­τα­στά­σεις και στον ε­ξο­πλι­σμό δι­σε­κα­τομ­μυ­ρί­ων δο­λαρί­ων που έ­χουν ε­πεν­δύ­σει οι ξέ­νες ε­ται­ρί­ες, α­πο­θαρ­ρύ­νο­ντας έ­τσι το Α­ζερ­μπα­ϊ­τζάν να κά­νει και­νούρ­γιες ε­πι­θέ­σεις.

Οι Αρ­μέ­νιοι δεν ζουν πλέ­ον στην Ο­θω­μα­νι­κή αυ­το­κρα­το­ρί­α και δεν εί­ναι σκλά­βοι κα­νε­νός. Η νο­ο­τρο­πί­α της υ­πο­τέ­λειας έ­χει πα­ρέλ­θει α­νε­πι­στρε­πτί. Πρέ­πει ν’ α­παλ­λα­γούν α­πό τα ψυ­χο­λο­γι­κά συ­μπλέγ­μα­τα που τους βα­ραί­νουν και να λά­βουν ό­λα τα α­να­γκαί­α μέ­τρα για να υ­πε­ρα­σπι­στούν το ε­θνι­κό τους συμ­φέ­ρον.          

*Η Αρ­με­νί­α α­να­κοί­νω­σε ό­τι α­να­στέλ­λει τις δι­πλω­μα­τι­κές σχέ­σεις και τις ε­πί­ση­μες ε­πα­φές της με την Ουγ­γα­ρί­α. Ο πρό­ε­δρος της Δη­μο­κρα­τί­ας Σαρ­κι­σιάν πα­ρέ­δω­σε έ­να λα­κω­νι­κό μή­νυ­μα στους ξέ­νους πρέ­σβεις στο Ερε­βάν, προ­ει­δο­ποιώ­ντας τους ό­τι οι μελ­λο­ντι­κές σχέ­σεις της Αρ­με­νί­ας με τις α­ντί­στοι­χες κυ­βερ­νή­σεις τους θα ε­ξαρ­τη­θούν α­πό την α­ντί­δρα­σή τους σ’ αυτό το συμ­βάν. Ή­δη Ρω­σί­α και Ηνω­μέ­νες Πο­λι­τεί­ες α­ντέ­δρασαν εκ­φρά­ζο­ντας την α­νη­συ­χί­α τους για την α­πε­λευ­θέ­ρωση του Σα­φά­ροφ και ζή­τη­σαν ε­ξη­γή­σεις α­πό την Ουγ­γα­ρί­α και το Α­ζερ­μπα­ϊ­τζάν.