Σουζάν Χαρνταλιάν Εκτύπωση E-mail

 

«Τα τα­τουάζ της για­γιάς»

δεν μπο­ρούν να α­πο­σιω­πη­θούν

για πά­ντα

 

Συ­νέ­ντευ­ξη: Έ­λε­να Κιουρ­κτσή

Oκτώβριός - Δεκέμβριός 2012 τεύχος 75

 

Το ντο­κι­μα­ντέρ «Τα τα­τουάζ της για­γιάς» (Grandma’s tattoos) έ­χει ως θέ­μα την ά­γνω­στη ι­στο­ρί­α ε­κα­το­ντά­δων κο­ρι­τσιών αρ­με­νι­κής κα­τα­γω­γής που, ε­ξα­να­γκά­στη­καν να γί­νουν «σύ­ζυ­γοι των Τούρ­κων και Κούρ­δων α­πα­γω­γέ­ων τους­. Ό­λες έ­φε­ραν ση­μά­δια σαν τα­τουάζ για να τις ξε­χω­ρί­ζουν. Έ­να α­πό αυ­τά τα κο­ρί­τσια ή­ταν και η Χα­νούμ, η για­γιά της σκη­νο­θέ­τη του φιλ­μ, Σου­ζάν Χαρ­ντα­λιάν. Τα Αρ­με­νι­κά συ­νά­ντη­σαν την Χαρ­ντα­λιάν κα­τά την ε­πί­σκε­ψή της στην Α­θή­να και μί­λη­σαν μα­ζί της για αυ­τή την ε­λε­ει­νή για το αν­θρώ­πι­νο εί­δος ι­στο­ρί­α.

 

Συ­να­ντη­θή­κα­με στον πε­ζό­δρο­μο της Ερ­μού με την Α­θή­να να έ­χει … φθι­νο­πω­ρι­νό πυ­ρε­τό α­πό τις υ­ψη­λές θερ­μο­κρα­σί­ες. Η πρώ­τη ε­ντύ­πω­ση ή­ταν ό­τι η Σου­ζάν Χαρ­ντα­λιάν δεν έ­χει «Σου­ηδο­ποι­η­θεί» ε­παρ­κώς α­πό τα τό­σα χρό­νια που ζει στη Στοκ­χόλ­μη , δια­τη­ρώ­ντας την α­με­σό­τη­τα της σφι­χτής χει­ραψί­ας. Το βα­σι­κό ε­ρώ­τη­μα που στρι­φο­γύ­ρι­ζε επί­μο­να στο μυα­λό μου και χω­ρίς πε­ρι­στρο­φές της υ­πέ­βα­λα, ή­ταν πό­σο δια­φο­ρε­τι­κή ή­ταν τε­λι­κά η για­γιά της η Χα­νούμ. «Πο­λύ δια­φο­ρε­τι­κή. Δεν ή­θε­λε να α­κου­μπά­ει κα­νέ­ναν, ού­τε και να την αγ­γί­ζει κα­νείς. Συ­νέ­χεια ξε­στό­μιζε κα­τά­ρες. Εί­χε πο­λύ αρ­νη­τι­κή αύ­ρα. Και αυ­τό για­τί εί­χε την ί­δια μοί­ρα με άλ­λα κο­ρί­τσια αρμενι­κής κα­τα­γω­γής που ε­ξα­να­γκά­στη­καν να γίνουν «νύ­φες» και μη­τέ­ρες παι­διών των Τούρ­κων και Κούρ­δων που τις εί­χαν για παλ­λα­κί­δες. Τις ση­μά­δευαν με τα­τουάζ στα χέ­ρια, το πρό­σω­πο και το σώ­μα τους ως έν­δει­ξη υ­πο­δού­λω­σης. Η για­γιά μου ή­ταν μό­λις 12 χρο­νών ό­ταν την αρ­πά­ξα­νε και την α­νά­γκα­σαν να ζή­σει ε­πί ε­φτά χρό­νια με έ­ναν ά­ντρα. Ό­σο τη θυ­μά­μαι φο­ρού­σε ά­σπρα γά­ντια. Για να μη μα­θευ­τεί το μυ­στι­κό της».

Πα­ρό­τι εί­χα­τε το βί­ω­μα, σχε­τι­κά πρό­σφα­τα α­ποφα­σί­σα­τε να γυ­ρί­σε­τε «Τα τα­τουάζ της για­γιάς». Υ­πήρ­ξε κά­ποιο άλ­λο έ­ναυ­σμα ή α­πλά έ­παι­ξε ρό­λο το πλή­ρω­μα του χρό­νου;

 

Η Γε­νο­κτο­νί­α των Αρ­με­νί­ων α­νέ­κα­θεν ή­ταν έ­να θέ­μα που με α­πα­σχο­λού­σε ό­λα αυ­τά τα χρό­νια και εί­χα προ­γραμ­μα­τί­σει κά­ποια στιγ­μή να α­να­φερ­θώ. Ή­δη εί­χα κά­νει φιλ­μ για τη Γε­νο­κτο­νί­α στη Ρουά­ντα και για ό­λα ό­σα συμ­βαί­νουν στη Πα­λαι­στί­νη, ο­πό­τε ας πού­με ό­τι ή­μουν πιο ώ­ριμη για να α­ντι­με­τω­πί­σω τις δυ­σκο­λί­ες αλ­λά και να α­ντα­πο­κρι­θώ στις α­παι­τήσεις σχε­τι­κά με το ο­λο­καύ­τω­μα της φυ­λής μας.

Έ­τσι και αλ­λιώς έ­χω στρα­τευ­τεί ε­νά­ντια στην «α­μνη­σί­α» για αυ­τό και ε­πι­διώ­κω να φέρ­νω στην ε­πι­φά­νεια ξε­χα­σμέ­να γε­γο­νό­τα, που α­φο­ρούν ό­λους μας, ανε­ξάρ­τη­τα α­πό που προ­ερ­χό­μα­στε. Ο κό­σμος ξε­χνά ό­ταν ε­μείς πρώ­τοι δεν θυ­μό­μα­στε.

 

Η σιω­πή προ­κα­λεί …α­μνη­σί­α;

 

Φαι­νο­με­νι­κά -και κυ­ρί­ως πα­ροδι­κά-, ναι. Στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα το να ε­πι­χει­ρού­με να κρύ­ψου­με ή να αλ­λοιώ­σουμε την πραγ­μα­τι­κό­τη­τα τό­σο στην κα­θη­με­ρι­νό­τητα μας αλ­λά και σε ευ­ρύ­τε­ρο ε­πί­πε­δο, ως πο­λί­τες αυ­τού του κό­σμου, α­πλά κά­νει τα πράγ­μα­τα πο­λύ χειρό­τε­ρα .

Άλ­λω­στε εί­ναι πο­λύ πιο λει­τουρ­γι­κό το να γνω­ρίζεις ώ­στε να μπο­ρείς να α­πο­φα­σί­ζεις α­πό το να α­γνο­είς ή να υ­πο­θέ­τεις.

 

Η σιω­πή των α­μνών

 

Πώς και έως τα 17 σας δεν γνω­ρί­ζατε τί­πο­τα για τη Γε­νο­κτο­νί­α των Αρμενίων;

 

Για πρώ­τη φο­ρά ά­κουσα για τη γε­νο­κτο­νί­α των Αρ­με­νί­ων στο σχο­λεί­ο. Οι γο­νείς μου πο­τέ δεν εί­χαν α­να­φερ­θεί ή πει κά­τι σχε­τι­κά, στην προ­σπά­θειά τους να αι­σθαν­θούν «φυ­σιο­λο­γι­κοί» και να μη μου με­τα­φέ­ρουν αυ­τό το βά­ρος. Μό­νο που ό­λοι σπί­τι μας ψι­θύ­ρι­ζαν το α­παγορευ­μέ­νο μυ­στι­κό, σαν να ή­θελαν να το μά­θω και την ί­δια στιγ­μή δεν μι­λού­σαν α­νοι­χτά για αυ­τό. Αυ­τή η λαν­θα­σμέ­νη προ­στα­τευ­τι­κή σιω­πή έ­φε­ρε το α­ντίθε­το α­πο­τέ­λε­σμα.

 

Με ποιους τρό­πους σας ε­πη­ρέ­α­σε αυ­τή η «α­πο­κά­λυ­ψη»;

 

Ή­ταν έ­να με­γά­λο, ε­πώ­δυ­νο πάζ­λ. Έ­πρε­πε μόνη μου να μά­θω την α­λή­θεια. Με­γα­λώ­νο­ντας συ­νέ­χι­σα να α­να­ζη­τώ στοι­χεί­α σε αρ­χεί­α διε­θνών οργα­νι­σμών για τη γε­νο­κτο­νί­α. Και τό­τε έ­πε­σα πά­νω σε φω­το­γρα­φί­ες γυ­ναι­κών που εί­χαν ση­μά­δια σαν τα­τουάζ στα πρό­σω­πα και τα σώ­μα­τά τους. Τό­τε σκέ­φτη­κα «Μα, ε­γώ τα ξέ­ρω αυ­τά τα ση­μά­δια, τα έ­χω δει μέ­σα στο σπί­τι μας, τα έ­χει η για­γιά». Έ­τσι γεν­νή­θη­κε και η ι­δέ­α του φιλ­μ. Εί­ναι μια α­κό­μη προ­σπά­θεια να α­να­σύ­ρω στην ε­πι­φά­νεια ι­στο­ρί­ες αν­θρώ­πων που κα­νείς δεν θα μπει στον κό­πο να μας τις δι­ηγη­θεί.

 

Τι α­πέ­γι­ναν τα κο­ρί­τσια με τα τατουάζ;

 

Δυ­στυ­χώς δεν υ­πήρ­ξαν προ­ϊ­όν μυ­θι­στο­ρη­μα­τι­κής φα­ντα­σί­ας ό­πως το «Το κο­ρί­τσι με το τα­τουάζ» του Στι­γκ Λάρ­σον. Πε­ρι­φρο­νή­θη­καν α­πό ό­λους και θε­ω­ρή­θη­καν μί­α­σμα.

Πολ­λές α­πό αυ­τές, κά­ποια χρό­νια με­τά ε­πι­στράφη­καν, αλ­λά ε­πει­δή το αρ­με­νι­κό πε­ρι­βάλ­λον τις α­πέρ­ρι­πτε, μην έ­χο­ντας άλ­λη ε­πι­λο­γή με­ρι­κές ε­πιχεί­ρη­σαν να γυ­ρί­σουν και πά­λι στους Τούρ­κους.

Άλ­λες προ­ω­θή­θη­καν σε χώ­ρες ό­πως στις Η­ΠΑ. Εί­ναι δε εν­δει­κτι­κό ό­τι κα­τά το 1924 σχε­δόν μα­ζι­κά οι πε­ρισ­σό­τε­ρες έ­κα­ναν στην Βη­ρυ­τό ε­πα­νόρ­θω­ση του παρ­θε­νι­κού τους υ­μέ­να. Ό­μως το πα­ρελ­θόν τους φαι­νό­ταν α­πό τα τα­τουάζ. Και κυ­ρί­ως ή­ταν κα­ταδι­κα­σμέ­νες κά­θε μέ­ρα της ζω­ής τους να βλέ­πουν αυ­τά τα ση­μά­δια πά­νω τους, ως διαρ­κή υ­πεν­θύ­μι­ση της φρί­κης τους. Με­ρι­κές έ­ρι­ξαν ο­ξύ για να τα ε­ξα­φα­νίσουν, πα­ρα­μορ­φώ­νο­ντας το πρό­σω­πο και το σώ­μα τους.

Ε­πει­δή τα τα­τουάζ ή­ταν τα­μπού, πό­σο εύ­κο­λο ή­ταν για τις α­νά­γκες του φιλ­μ, να πά­ρε­τε μαρ­τυ­ρί­ες από τους ε­πι­ζώ­ντες και τις οι­κο­γέ­νειες τους;

Κα­θό­λου εύ­κο­λο. Τα γυ­ρί­σμα­τα δι­ήρ­κε­σαν δυο χρό­νια σε Σου­η­δί­α, Λί­βα­νο, στις ό­χθες του Ευ­φρά­τη, στην πό­λη Ντερ Ζορ της Συ­ρί­ας, κα­θώς και τις Η­.Π.Α και μο­νί­μως ε­πι­κρα­τού­σε εί­τε σιω­πή εί­τε άρ­νη­ση. Μια γυναί­κα που συ­νά­ντη­σα στην πόλη Φρέ­σκο των Η­ΠΑ, πα­ρό­τι η μη­τέ­ρα της ή­ταν ση­μα­δε­μέ­νη με τα­τουάζ και την εί­χα δει, ε­πέ­με­νε πως έ­κα­να λά­θος και πως το φα­ντά­στη­κα. Ε­πι­πλέ­ον, η 98χρο­νη α­δελ­φή της για­γιάς μου, που ζού­σε κα­τά τη διάρ­κεια των γυ­ρι­σμά­των του ντοκι­μα­ντέρ έ­πρε­πε να βλέ­πα­τε πώς αρ­νούνταν τα γε­γο­νό­τα ε­πα­να­λαμ­βά­νο­ντας ε­ξορ­γι­σμέ­νη ό­τι « τα παι­διά παί­ζο­ντας έ­κα­ναν τα­τουάζ». Και η μη­τέ­ρα μου γνώ­ρι­ζε, αλ­λά δεν μι­λού­σε… Η ντρο­πή εί­χε τό­σο διεισ­δύ­σει στην ψυ­χο­σύν­θε­σή τους, ώ­στε α­κό­μη και δε­κα­ε­τί­ες με­τά προ­σπα­θού­σαν να κρύ­ψουν α­πό τις οι­κο­γέ­νειές τους αυ­τή την κτη­νω­δί­α. Μό­νο που με τη σιω­πή ή την άρ­νη­ση δεν ξορ­κί­ζου­με το κα­κό.

 

Το …κληρο­νο­μι­κό τραύ­μα

 

Πώς έ­χουν υ­πο­δε­χτεί το φιλ­μ στις διά­φο­ρες χώ­ρες που έ­χει προ­βλη­θεί ;

 

Έ­χω λά­βει ε­κα­το­ντά­δες e-mail και γράμ­μα­τα, α­κό­μα και α­πό τη Νό­τια Α­φρι­κή ή και την Ιν­δί­α ε­νώ σε κά­θε πρε­μιέ­ρα εμ­φα­νί­ζο­νται άτο­μα που μου λέ­νε «και ε­μείς εί­χα­με μέ­λος της οι­κο­γέ­νειας με τα­τουάζ». Η πιο συ­ντα­ρα­κτι­κή μαρ­τυ­ρί­α που δέ­χτη­κα ή­ταν η ι­στο­ρί­α μιας κο­πέ­λας που βιάστη­κε στην Α­με­ρι­κή και έ­τυ­χε η για­γιά της να εί­ναι ση­μα­δε­μέ­νη με τα­τουάζ. Η ά­πο­ψη του πε­ρι­βάλ­λο­ντός της ή­ταν ό­τι δεν ή­ταν τυ­χαί­ο αυ­τό που της συ­νέβη, ό­τι το… προ­κά­λε­σε α­φού και η για­γιά της εί­χε α­νά­λο­γη ε­μπει­ρί­α.

Φαί­νε­ται λοι­πόν ό­τι η βί­α και η ε­θνοκά­θαρ­ση που χρη­σι­μο­ποιού­νται ως πο­λε­μι­κές στρα­τη­γι­κές εί­ναι έ­νας πο­λύ α­πο­τε­λε­σμα­τι­κός τρό­πος να ε­ξο­ντώ­σεις τον α­ντί­πα­λο. Διότι τον νι­κάς «γε­νε­τι­κά», προ­κα­λώ­ντας τραύ­μα που στοι­χειώ­νει και τις ε­πό­με­νες γε­νιές.

 

Οι ται­νί­ες σας α­φο­ρούν κά­θε εί­δους συ­γκρού­σεις-πο­λέ­μους, εμ­φύ­λιους, γε­νο­κτο­νί­ες-ό­που κυ­ρί­αρ­χο ρό­λο έ­χουν οι γυναί­κες. Για ποιο λό­γο;

 

Η γυ­ναί­κα εί­ναι το πιο ευά­λω­το κομ­μά­τι των κοι­νω­νιών, ει­δι­κά όταν δεν έ­χει μόρ­φω­ση, οι­κο­νο­μι­κή α­νε­ξαρ­τη­σί­α ή α­νή­κει σε κά­ποια μειο­νό­τη­τα. Εί­ναι δε ε­ντυ­πω­σια­κό ό­τι, σε έ­ρευ­να που έ­χω κά­νει σε σχέ­ση με τις γε­νο­κτο­νί­ες και τις γυ­ναί­κες, α­να­φέ­ρο­νται οι α­πώ­λειες αλ­λά δεν υ­πάρ­χει κα­νέ­να γρα­πτό στοι­χεί­ο για τη σε­ξουα­λι­κή κα­κο­ποί­η­ση που υ­πέ­στη­σαν π.χ. οι Αρ­μέ­νι­σες, οι Ε­βραί­ες κλπ. Ε­κεί ξαφ­νι­κά τα στό­μα­τα σφρα­γί­ζουν, εξ αι­τί­ας της ντρο­πής που αι­σθά­νο­νται τό­σο τα θύμα­τα ό­σο και οι οι­κο­γέ­νειές τους. Μό­νο με α­φορ­μή τη γε­νο­κτο­νί­α στην Ρουά­ντα για πρώ­τη φο­ρά υ­πήρ­ξαν γρα­πτά ντο­κου­μέ­ντα, δη­λα­δή τα τε­λευ­ταί­α 15 με 20 χρό­νια. Πιο πριν, τί­πο­τα.

 

Στην κό­ρη σας, έ­χε­τε μι­λή­σει για τη για­γιά Χα­νούμ;

 

Ξέ­ρε­τε, τη για­γιά μου πο­τέ δεν την α­γά­πη­σα ούτε ε­κεί­νη ε­μέ­να. Ε­πί­σης ο πα­τέ­ρας μου -τον ο­ποί­ο γέν­νη­σε α­φό­του την ε­πι­στρέ­ψα­νε-, ή­ταν το ί­διο α­πό­μα­κρος και κα­θό­λου εκ­δη­λωτι­κός. Δεν τον εί­χε χα­ϊ­δέ­ψει ού­τε μια φο­ρά. Έ­χω μι­λή­σει στη κό­ρη μου και ξέ­ρει. Για­τί ό­σο ψί­θυ­ροι πα­ρα­μέ­νουν σε έ­να σπί­τι, θα γί­νουν κραυ­γές που θα μας κατα­πιούν.                      

 

 

Share
 

Για να εξασφαλίσουμε τη σωστή λειτουργία του ιστότοπου, μερικές φορές τοποθετούμε μικρά αρχεία δεδομένων στον υπολογιστή σας, τα λεγόμενα «cookies». Οι περισσότεροι μεγάλοι ιστότοποι κάνουν το ίδιο. Περισσότερα...

"Δέχομαι"


ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΒΙΒΛΙΩΝ


διαφήμιση στο αρμενικά

armenian community

Online Επισκέπτες

Έχουμε 61 επισκέπτες συνδεδεμένους