Σεβάκ Χατσαντουριάν Εκτύπωση E-mail

Κα­τα­σκευ­ή πα­ρα­δοσια­κών

αρ­με­νι­κών χα­λιών στο Αρ­τσάχ

Μια πα­λιά και ι­διαί­τε­ρη τέ­χνη α­να­γεν­νιέ­ται

Στην Χρι­ψι­μέ Χα­ρου­τιου­νιάν

Αρμενικά Οκτώβριος-Δεκέμβριος 2013 τεύχος 79

Στο Στε­πα­να­κέρ­τ και στο Σου­σί του Αρ­τσάχ ξε­κί­νη­σε να λει­τουρ­γεί ερ­γο­στά­σιο πα­ρα­γω­γής πα­ρα­δο­σια­κών αρμε­νι­κών χα­λιών. Η α­να­γέν­νη­ση και διαφύ­λα­ξη του αρμε­νι­κού πο­λι­τι­σμού και συ­γκε­κρι­μέ­να της ι­στο­ρι­κής αυ­τής τέ­χνης, έ­χει με­γά­λη ση­μα­σί­α για το Αρ­τσάχ και τη νε­ο­λαί­α του, η ο­ποί­α έ­χει συν­δέ­σει το μέλ­λον της με τις προ­ο­πτι­κές α­νά­πτυξης της πα­τρί­δας της. Η τα­πη­τουρ­γί­α εί­ναι άλ­λω­στε μια ι­διαί­τε­ρη τέχνη που χα­ρα­κτη­ρίζει το λα­ό του Κα­ρα­μπάχ α­πό πο­λύ πα­λιά.
Α­ξί­ζει να ση­μειω­θεί ό­τι το χα­λί ονο­μά­ζε­ται στην αρ­με­νι­κή γλώσ­σα «κορ­κ». Α­πό τα αρ­χαί­α κεί­με­να γνω­ρί­ζου­με ό­τι η λέ­ξη «κορ­κ» προ­έρ­χε­ται α­πό την λέ­ξη «κουρ­κ», δη­λα­δή «κά­λυμ­μα για τα ζώ­α», ό­πως την χρησι­μο­ποιού­σαν στον Καύ­κα­σο. Στην Αρ­με­νί­α η λέ­ξη «κορ­κ» έ­χει α­ντι­κα­τα­στα­θεί με τη λέ­ξη «καρ­πέτ» ή «γκαρ­μπέτ» που ως γνω­στόν εί­ναι η ευ­ρέ­ως δια­δε­δο­μέ­νη λέ­ξη για το χα­λί σε ό­λες τις ευ­ρω­πα­ϊκές γλώσ­σες.

Λα­μπε­ρά κί­τρι­να, βα­θυ­πόρ­φυ­ρα και κυα­νά χρώ­μα­τα, πα­νέ­μορ­φα λου­λού­δια, δρά­κοι και α­ε­τοί, ό­πως και «το δέ­ντρο της ζω­ής» εί­ναι με­ρι­κά α­πό τα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά δια­κο­σμη­τι­κά σχέ­δια που προ­συ­πο­γρά­φουν τη μο­να­δι­κό­τη­τα των αρ­με­νι­κών χα­λιών. Για ό­λα αυ­τά και για τα κοι­νωνι­κά ζη­τή­μα­τα που σχε­τί­ζο­νται με τη λει­τουρ­γί­α του ερ­γοστα­σί­ου στο Αρ­τσάχ μας μί­λη­σε ο διευ­θυ­ντής πα­ρα­γω­γής της ε­ται­ρεί­ας «ΚΑ­ΡΑ­ΜΠΑΧ-ΚΑΡ­ΠΕΤ» Σε­βάκ Χα­τσα­ντου­ριάν.

 

Τι στό­χους θέ­σα­τε και με ποιες προ­ο­πτι­κές ξε­κι­νή­σα­τε αυ­τό το πρό­γραμ­μα;

Στό­χος μας εί­ναι να α­να­πα­ρά­γου­με τα πα­λιά πα­ρα­δο­σια­κά αρ­με­νι­κά χα­λιά του Αρ­τσάχ, τα ο­ποί­α με λύ­πη δια­πι­στώ­νου­με σή­με­ρα ό­τι δεν χρη­σι­μο­ποιού­νται πια. Εί­ναι πο­λύ μι­κρός ο α­ριθ­μός των χα­λιών που δια­φυ­λάσ­σο­νται α­πό τις οι­κο­γέ­νειες σήμε­ρα και με δια­φο­ρε­τι­κή χρο­νο­λο­γί­α κα­τα­σκευ­ής. Εί­ναι λοι­πόν βα­σι­κό να α­να­βιώ­σου­με την τέ­χνη αυ­τή, η ο­ποία α­πο­τε­λεί ξεχω­ρι­στό στοι­χεί­ο της πα­ρά­δοσής μας. Προ­πά­ντων γνω­ρί­ζο­ντας πως το Α­ζερ­μπα­ϊ­τζάν την ε­πο­χή της ΕΣ­ΣΔ εί­χε οι­κειο­ποι­η­θεί την τέ­χνη μας.

Να το­νί­σω ό­τι οι Αρ­μέ­νιοι του Αρ­τσάχ πο­τέ δεν εί­χαν τα χα­λιά μό­νο ως χρή­σι­μο και πρακτι­κό α­ντι­κεί­με­νο. Ε­πει­δή η κα­τα­σκευή τους ή­ταν μια αρ­κε­τά σο­βα­ρή και α­ξιέ­παι­νη δια­δι­κα­σί­α, κά­θε οι­κο­γέ­νεια το­πο­θε­τού­σε το οι­κο­γε­νεια­κό της χα­λί στον κα­λύ­τε­ρο χώ­ρο του σπι­τιού. Η κα­τα­σκευ­ή του οι­κο­γενεια­κού τά­πη­τα γι­νό­ταν στο σπί­τι, α­πό τις γυ­ναί­κες της οι­κο­γέ­νειας, οι ο­ποί­ες μετέ­διδαν α­πό γε­νιά σε γε­νιά τα μυ­στι­κά της κα­τα­σκευ­ής.

Κα­τό­πιν, ό­ταν οι Α­ζέ­ροι κατά­λα­βαν την α­ξί­α της πα­ρά­δο­σης αυ­τής, ε­φαρ­μό­ζο­ντας στο­χευ­μέ­νη πο­λι­τι­κή, συ­γκέ­ντρω­σαν ό­λους τους οι­κο­γε­νεια­κούς τά­πη­τες α­πό τα χέ­ρια των Αρ­με­νί­ων, εί­τε δίνο­ντάς τους κά­ποιο α­σή­μα­ντο πο­σό, εί­τε α­νταλ­λά­σο­ντάς τους με άλ­λους χα­μη­λό­τε­ρης α­ξί­ας και ποιό­τη­τας.

Με αυ­τόν τον τρό­πο, κα­τά­φε­ραν να α­πο­κτή­σουν τους μο­να­δι­κής ποιό­τη­τας οι­κο­γε­νεια­κούς χει­ρο­ποί­η­τους τά­πη­τες του Αρ­τσάχ.

Η πλειο­ψη­φί­α τους βρί­σκεται σε μου­σεί­α στο Μπα­κού και πα­ρου­σιά­ζονται σαν πα­λιά αζε­ρι­κά πα­ρα­δο­σια­κά χα­λιά. Πράγ­μα α­στεί­ο, διό­τι οι ι­στο­ρικοί και οι γνώ­στες της ι­στο­ρί­ας της τα­πη­τουρ­γί­ας, ό­πως και οι σο­βα­ροί έ­μπο­ροι γνω­ρί­ζουν πο­λύ κα­λά πως που­θε­νά στον κό­σμο δεν υ­πάρ­χουν αζε­ρι­κά αυ­θε­ντι­κά χα­λιά.

Ω­στό­σο, ε­μείς α­ντι­με­τω­πίζου­με μεγά­λες δυ­σκο­λί­ες στη λύ­ση αυ­τού του προ­βλή­μα­τος διό­τι α­κό­μα και σή­με­ρα οι Α­ζέ­ροι ε­ξα­κο­λου­θούν να υ­πε­ρα­σπί­ζο­νται φα­να­τι­κά την πο­λι­τι­κή αυ­τή. Στα τα­πη­τουρ­γεία τους συ­νε­χί­ζουν να κα­τα­σκευά­ζουν τα αρμε­νι­κά πα­ρα­δο­σια­κά χα­λιά του Αρ­τσάχ, τα ο­ποί­α πα­ρου­σιάζουν σαν γνή­σια Α­ζε­ρι­κά, με με­γά­λη ε­πι­τυ­χί­α οφεί­λω να πα­ρα­δε­χθώ.

Ήρ­θε η στιγ­μή να υ­πε­ρα­σπι­στού­με τον πο­λι­τι­σμό μας και να α­ποδεί­ξου­με ό­τι η τέ­χνη αυ­τή μας α­νή­κει! Για αυ­τό, με με­γά­λη χα­ρά και υ­πε­ρη­φά­νεια α­να­κοι­νώνω την ί­δρυ­ση και λει­τουρ­γί­α της τα­πη­τουργι­κής ε­ται­ρεί­ας «Κα­ρα­μπάχ-Κάρ­πετ».

Εί­ναι φα­νε­ρό ό­τι το ερ­γο­στά­σιό σας δου­λεύ­ει με ε­ντα­τι­κούς ρυθ­μούς πα­ρα­γω­γής ώ­στε η πα­ρα­γω­γή σε πρώ­τη φά­ση να δια­τε­θεί στην ε­θνι­κή λα­χειο­φό­ρο α­γο­ρά που διορ­γα­νώ­νεται από το Κα­ρα­μπάχ.

Σω­στά. Ό­πως ή­δη γνω­ρί­ζε­τε, πριν α­πό λί­γο και­ρό, με πρω­το­βου­λί­α της κυ­βέρ­νη­σης της Δη­μο­κρα­τί­ας του Ο­ρει­νού Κα­ρα­μπάχ άρ­χι­σε να υ­λο­ποιεί­ται η πρώ­τη ε­θνι­κή λα­χειο­φό­ρος α­γο­ρά, η ε­πι­τυ­χί­α της ο­ποί­ας εί­ναι ση­μα­ντι­κή για την κυβέρ­νη­ση και το λα­ό, διό­τι έ­χει στό­χο την υ­λο­ποί­η­ση του προ­γράμμα­τος ε­πα­νε­γκα­τά­στα­σης των Αρ­με­νί­ων στο Αρ­τσάχ. Έ­να μέ­ρος των δώ­ρων της λα­χειο­φό­ρου α­γο­ράς εί­ναι και τα χει­ρο­ποί­η­τα χα­λιά μας και την πα­ραγ­γελί­α αυ­τή υ­λο­ποιού­με τώ­ρα.

Πό­τε άρ­χι­σε η λει­τουρ­γί­α του τα­πη­τουρ­γεί­ου;

Η λει­τουρ­γί­α του ξε­κί­νη­σε πριν α­πό τρεις μήνες με το πα­ράρ­τημά μας στο Σου­σί. Ε­δώ, στο Στε­πα­να­κέρ­τ εί­ναι μό­λις έ­νας μή­νας που λει­τουρ­γού­με και με ε­ντα­τι­κούς ρυθ­μούς. Δου­λεύ­ουν ήδη 40 ερ­γά­τριες και σκο­πός μας εί­ναι να φτά­σου­με τις 100, ώ­στε να κα­τα­σκευάζου­με ι­κα­νή πο­σό­τη­τα τα­πή­των. Εί­δα­τε ήδη το τε­ρά­στιο κτι­ρια­κό συ­γκρό­τη­μα, με τα με­γά­λα πα­ρά­θυ­ρα, τους φωτει­νούς χώ­ρους, την ό­μορ­φη και πρα­κτική α­να­κα­τα­σκευ­ή του κτι­ρί­ου, που στο ά­με­σο μέλ­λον θα ο­λο­κλη­ρω­θεί με τα τμή­μα­τα βα­φής των νη­μά­των, πλυ­ντή­ριο και στεγνω­τή­ριο. Με­γά­λο μέ­ρος του κτι­ρια­κού συ­γκρο­τή­μα­τος θα στε­γά­σει το ερ­γα­στή­ριο κα­τα­σκευ­ής νημά­των α­πό μαλ­λί προ­βάτου. Σκο­πός μας εί­ναι να γί­νου­με σύ­ντο­μα μια α­νε­ξάρ­τη­τη ε­ται­ρεί­α και να πα­ρά­γου­με μό­νοι μας τις α­πα­ραί­τη­τες πρώ­τες ύ­λες.

Δια­πι­στώ­σα­με ό­τι η πλειοψη­φί­α των ερ­γα­τριών εί­ναι νε­α­ρές κο­πέλες. Ποιος τις εκ­παι­δεύ­ει για αυ­τή τη δύ­σκο­λη ερ­γα­σί­α; Εν­δια­φέ­ρο­νται οι κο­πέ­λες του Αρ­τσάχ να δου­λέ­ψουν στο συ­γκε­κρι­μέ­νο κλά­δο;

Πράγ­μα­τι, πρό­κει­ται για νε­α­ρές κο­πέ­λες που μα­θαί­νουν την τέ­χνη αυ­τή με με­γά­λη ευ­χα­ρί­στηση, α­να­γνω­ρί­ζο­ντας ταυ­τό­χρονα την πο­λι­τι­σμι­κή της α­ξί­α. Ό­πως διαπι­στώ­σα­τε ερ­γά­ζο­νται και κά­ποιες κυ­ρί­ες με­γα­λύ­τερης η­λι­κί­ας, οι οποί­ες έ­μα­θαν τη δου­λειά σε άλ­λα τα­πη­τουρ­γεί­α ή κα­τα­σκευά­ζο­ντας οι­κογε­νεια­κούς τά­πη­τες στο σπί­τι τους. Εί­μαι πολύ ευ­χα­ρι­στη­μένος που οι νε­α­ρές κο­πέ­λες μας εκ­παι­δεύ­ο­νται κο­ντά τους.

Ποια εί­ναι τα στά­δια κα­τα­σκευ­ής ε­νός τά­πη­τα;

Το πα­ράρ­τη­μά μας στο Στε­πα­να­κέρ­τ έ­χει πλή­ρη αυ­το­νο­μί­α σε ό­λους τους το­μείς πα­ρα­γω­γής, δηλα­δή τη δη­μιουρ­γί­α των νη­μά­των μέ­χρι το τε­λι­κό στά­διο, τη βα­φή, το πλέ­ξι­μο, τα σχέ­δια και το τε­λι­κό χτέ­νι­σμα.

Αυ­τό ο­φεί­λε­ται σε συ­γκε­κρι­μένη πο­λι­τι­κή ώ­στε να μην υ­πάρ­χουν προ­σκόμ­μα­τα και κα­θυ­στε­ρή­σεις στην ε­πί­τευ­ξη των στό­χων πα­ρα­γω­γής.

Στο πα­ρελ­θόν, πριν την κα­τάρ­ρευ­ση της Σο­βιε­τι­κής Έ­νω­σης, τα διά­φο­ρα στάδια κα­τα­σκευ­ής πραγ­μα­το­ποιού­νταν σε δια­φο­ρε­τι­κές δη­μο­κρα­τί­ες, έ­τσι ώ­στε κα­νείς να μην κα­τέ­χει ο­λο­κλη­ρω­μέ­νη τη δια­δι­κα­σί­α και να μην μπο­ρεί να ε­μπο­ρευ­τεί α­νε­ξάρ­τη­τα.

Πώς μπορεί κά­ποιος να α­γο­ρά­σει έ­ναν τά­πη­τα της ε­πι­λο­γής του από το Αρ­τσάχ, να τον πα­ραγ­γεί­λει και να τον πα­ρα­λά­βει; Είστε έ­τοι­μοι να ε­ξυ­πη­ρε­τή­σε­τε σε πα­γκό­σμιο ε­πί­πε­δο τυ­χόν πα­ραγ­γε­λί­ες;

Σε αυ­τό τον το­μέ­α υ­πάρ­χει ακό­μα αρ­κε­τή δου­λειά, διό­τι προ­η­γου­μέ­νως πρέ­πει να έ­χου­με ι­κα­νή πο­σό­τη­τα χα­λιών, α­ντι­προ­σω­πευ­τι­κή των δια­θέ­σι­μων σχε­δί­ων. Σκο­πός μας εί­ναι να βγού­με στην πα­γκό­σμια α­γο­ρά με πλούσιο και κα­τάλ­λη­λο ε­μπό­ρευ­μα.

Η ι­στο­σε­λί­δα του τα­πη­τουρ­γεί­ου μας έχει σχε­δόν ο­λο­κλη­ρω­θεί.

Εί­ναι ποιο­τι­κή και σε διά­φο­ρες γλώσσες, ε­νώ δί­νει τη δυ­να­τό­τη­τα στους εν­δια­φε­ρο­μέ­νους να γνω­ρίσουν τη δου­λειά μας.

Έχε­τε τη δυ­να­τό­τη­τα να υ­λο­ποιεί­τε ει­δι­κές πα­ραγ­γελί­ες;

Α­σφα­λώς. Ο πα­ραγ­γε­λιο­δό­χος μπο­ρεί να δια­λέ­ξει ό­ποιο σχέ­διο, μέ­γε­θος, χρώ­μα και ποιό­τη­τα ε­πι­θυ­μεί, εί­τε α­πό τα δια­θέ­σι­μα εί­τε κά­ποιο δι­κό του.

Ποια η ση­μα­σί­α των σχε­δί­ων και των συμ­βό­λων πά­νω στους τά­πη­τες και πώς δια­λέ­γε­τε τα σχέ­δια αυ­τά;

Στους τά­πητές μας συ­να­ντά­με κυ­ρί­ως τρί­α συμ­βο­λι­κά στοι­χεί­α. Αυ­τά εί­ναι ο δρά­κος, ο α­ε­τός και ο ή­λιος. Εί­ναι σχέ­δια που α­ντα­να­κλούν την ε­θνι­κή μας ει­κόνα και πί­στη, αλ­λά και τη φύ­ση της χώ­ρας μας. Τα σχέ­δια προ­έρ­χο­νται α­πό την αρ­με­νι­κή με­σαιω­νι­κή μι­κρο­γρα­φί­α, τα διακο­σμη­τι­κά μο­τί­βα α­να­πα­ρι­στούν τη ζω­ή και τις α­ξί­ες που πρε­σβεύ­ει ο λα­ός μας. Ο δρά­κος «βι­σά­μπ» συμ­βο­λί­ζει την προστα­σί­α, ο α­ε­τός «αρ­τζίβ» την ε­ξύ­ψω­ση του αν­θρώ­που, ο ή­λιος «α­ρέβ» την ευ­η­με­ρί­α. Υ­πάρ­χουν α­κόμα στα­φύ­λια, ρόδια, βερί­κο­κα, υ­πέ­ρο­χα λου­λού­δια και φυ­σι­κά το «δέ­ντρο της ζω­ής» που συ­να­ντά­ται σε πολ­λές εκ­φάν­σεις της αρ­με­νι­κής τέ­χνης.

Ποιος εί­ναι ο ρό­λος του χει­ρο­ποί­η­του χα­λιού στον πο­λιτι­σμό μας;

Η ι­στο­ρι­κή Αρ­με­νί­α α­πό τους αρ­χαί­ους χρό­νους ή­ταν γνω­στό κέ­ντρο τα­πη­τουρ­γί­ας και ει­δι­κό­τε­ρα το Αρ­τσάχ. Πολ­λοί ι­στο­ρι­κοί ι­σχυ­ρί­ζο­νται ό­τι η ι­στο­ρί­α του αρ­με­νι­κού τά­πη­τα εί­ναι συ­νυ­φα­σμέ­νη με την ύ­παρ­ξη του αρ­με­νι­κού έ­θνους. Η τα­πη­τουρ­γί­α ως τέ­χνη και ο τά­πη­τας ως οι­κο­γε­νεια­κός θη­σαυ­ρός α­ποτε­λούν μέ­ρος της οι­κο­γε­νειακής πα­ρά­δο­σης και εί­ναι άρ­ρη­κτα συν­δε­δεμέ­νοι με την ε­ξέ­λι­ξη του έ­θνους μας.

Ο τά­πη­τας χρη­σί­μευε ε­πί­σης σε λα­τρευ­τικές και τε­λε­τουρ­γι­κές εκ­δη­λώ­σεις και γενι­κό­τε­ρα κά­θε ε­πί­ση­μη ή ση­μα­ντι­κή στιγμή της ζω­ής των αν­θρώ­πων. Μέ­χρι σή­με­ρα ε­ξάλ­λου χρη­σι­μο­ποιεί­ται σε διά­φο­ρες τε­λε­τές της εκ­κλη­σί­ας. Για πα­ρά­δειγ­μα η προε­τοι­μα­σί­α του Αγί­ου Μύ­ρου γί­νε­ται υ­πο­χρε­ω­τι­κά πά­νω σε τά­πη­τα.

Σή­με­ρα στους πα­ρα­δο­σια­κούς γά­μους δεν εί­ναι πλέ­ον υ­πο­χρε­ω­τική η χρή­ση του τά­πη­τα, αλ­λά σε πολ­λά χω­ριά ό­ταν τε­λεί­ται το μυ­στή­ριο, στην πλά­τη του γα­μπρού και της νύ­φης στρώ­νουν συ­νή­θως έ­ναν τά­πη­τα.

Ό­ταν φέρ­νουν την νύ­φη για πρώ­τη φο­ρά στο σπί­τι, ο τά­πη­τας στρώ­νε­ται στην εί­σοδο και η νύ­φη πρέ­πει να μπει πα­τώ­ντας πά­νω του. Με λί­γα λό­για, στις ση­μα­ντι­κές οι­κο­γε­νεια­κές στιγμές ό­πως εί­ναι ο γά­μος, η γέν­νηση, η βά­φτι­ση και ο θάνα­τος, ο τά­πη­τας κατέ­χει πολύ σπου­δαί­ο και εμ­βλη­μα­τι­κό ρό­λο.

 

Share
 

Για να εξασφαλίσουμε τη σωστή λειτουργία του ιστότοπου, μερικές φορές τοποθετούμε μικρά αρχεία δεδομένων στον υπολογιστή σας, τα λεγόμενα «cookies». Οι περισσότεροι μεγάλοι ιστότοποι κάνουν το ίδιο. Περισσότερα...

"Δέχομαι"


ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΒΙΒΛΙΩΝ


διαφήμιση στο αρμενικά

armenian community

Online Επισκέπτες

Έχουμε 17 επισκέπτες συνδεδεμένους