Η παρουσία των Αρμενίων στον Ελλαδικό χώρο (Μέρος Β’) Εκτύπωση E-mail

Οικογένεια Αρμενίων στην Κοκκινιά το 1923.

Από τον Α΄ Πα­γκόσμιο Πό­λε­μο εώς και σήμερα

Του Α­σμπέτ Μα­ντζι­κιάν, εφημερίδα “Αζτάκ”
Με­τά­φρα­ση και ε­πι­μέ­λεια: Α­ρα­ξή Α­πε­λιάν – Κο­λα­νιάν
Περιοδικό «Aρμενικά» Ιούλιος - Σεπτέμβριος 2014. Τεύχος 82

Κα­τά την πε­ρί­ο­δο του Α’ Πα­γκο­σμί­ου Πο­λέ­μου, η Ελ­λά­δα στο α­ντί­πα­λο με την Τουρ­κί­α στρα­τό­πε­δο, εί­χε σκο­πό να α­πε­λευ­θε­ρώ­σει τη Σμύρ­νη, με τον κα­τά πλειο­νό­τη­τα ελ­λη­νι­κό πλη­θυ­σμό της, κα­θώς και τις γύ­ρω πε­ριο­χές.
Με­τά τη λή­ξη του Α’ Πα­γκο­σμί­ου Πο­λέ­μου, τον Μά­ιο του 1919, ο ελ­λη­νι­κός στρα­τός, με τη συ­νο­δεί­α της βρε­τα­νι­κής συμ­μα­χι­κής ναυ­τι­κής δύ­να­μης, α­πο­βι­βά­στηκε στη Σμύρ­νη, και έ­γι­νε με εν­θου­σια­σμό δε­κτός α­πό τους Έλ­λη­νες. Εν τω με­ταξύ, στο ε­σω­τε­ρι­κό της ητ­τη­μέ­νης  Τουρ­κί­ας, εί­χε δρο­μο­λο­γη­θεί το ε­θνι­κι­στι­κό κί­νη­μα με ε­πι­κε­φα­λής τον Μου­στα­φά Κε­μάλ. Η νι­κη­φό­ρα προ­έ­λα­ση του ελ­λη­νι­κού στρα­τού προς α­να­το­λάς συ­νε­χί­στη­κε μέ­χρι το 1921, ό­ταν έ­φθα­σε σχε­δόν προ των πυ­λών της Ά­γκυ­ρας.
Ε­κεί ό­μως, α­να­χαι­τί­στη­κε α­πό τις τουρ­κι­κές δυνά­μεις του Κε­μάλ που εί­χαν ή­δη α­να­συ­ντα­χθεί. Με την α­ρω­γή και ξέ­νων δυ­νά­μεων ο Κε­μάλ υ­πο­χρέ­ω­ σε τους Έλ­λη­νες σε ο­πι­σθο­χώ­ρη­ση και α­να­κα­τέ­λα­βε ο­λό­κλη­ρη την  Μ. Α­σί­α. Στις 9  Σε­πτεμ­βρί­ου 1922 κα­τα­λή­φθη­κε η Σμύρ­νη και πα­ρα­δό­θη­κε στις φλό­γες και την κα­τα­στρο­φή, ε­νώ τον Ο­κτώ­βριο κα­τα­λή­φθη­κε και η Θρά­κη.
Με την υ­πο­χώ­ρη­ση του ελ­λη­νι­κού στρα­τού και την α­νε­λέ­η­τη κα­τα­στρο­φή της Σμύρ­νης,  οι χρι­στια­νοί κά­τοι­κοι, Έλ­λη­νες και Αρ­μέ­νιοι, α­να­ζή­τη­σαν α­πε­γνωσμέ­να τρό­πο δια­φυ­γής προς το Αι­γαί­ο και την Ελ­λά­δα.
Η Ελ­λά­δα ά­νοι­ξε διά­πλα­τα τις πύ­λες της στους πρό­σφυ­γες που συ­νέρ­ρε­αν κατά χι­λιά­δες. Υ­πο­λο­γί­ζε­ται ό­τι πε­ρί­που έ­να ε­κα­τομ­μύ­ριο Έλ­λη­νες και πά­νω από ε­κα­τό χι­λιά­δες Αρ­μέ­νιοι πρό­σφυ­γες βρή­καν κα­τα­φύ­γιο στην Ελ­λά­δα ε­κείνη την πε­ρί­ο­δο.
Συ­γκε­κρι­μέ­να, μέ­χρι το Δε­κέμ­βριο του ’21, έ­φθα­σαν στις ελ­λη­νι­κές α­κτές 3950 Αρμέ­νιοι, α­πό την Κι­λι­κί­α και την Νι­κο­μή­δεια, στον Πει­ραιά, το Λαύ­ριο, το Βόλο, την Κα­λα­μά­τα και τα νη­σιά της Σύ­ρου, της Σά­μου, της Μυ­τι­λή­νης και της Χίου. Ο α­ριθ­μός των προ­σφύ­γων αυ­ξή­θη­κε το 1922, ι­διαί­τε­ρα στο διά­στη­μα Ιου­λί­ου - Νο­εμ­βρί­ου, ό­ταν Έλ­λη­νες και Αρ­μέ­νιοι κυ­ρί­ως α­πό Σμύρ­νη και Θρά­κη, έ­φθασαν και ε­γκα­τα­στά­θη­καν σε πρό­χει­ρες ε­γκα­τα­στά­σεις σε Α­θή­να και Πει­ραιά, στο Δουρ­γού­τι (Φιξ), το Πα­γκρά­τι, την Κοκ­κι­νιά (Νί­καια), τα Λι­πά­σμα­τα.
Η κυ­βέρ­νη­ση κα­τέ­βα­λε υ­πε­ράν­θρω­πες προ­σπά­θειες για να ε­ξα­σφα­λί­σει τα στοι­χειώ­δη - τρο­φή, στέ­γη, έν­δυ­ση -, διό­τι οι πρό­σφυ­γες δεν εί­χαν τί­πο­τε και δεν εί­χαν μπο­ρέ­σει να δια­σώ­σουν το πα­ρα­μι­κρό α­πό την πε­ριου­σί­α τους...
Εί­ναι σα­φές ό­τι οι συν­θή­κες δια­βί­ω­σης, ι­διαί­τε­ρα κα­τά το πρώ­το διά­στη­μα, δεν ή­ταν κα­θό­λου ευ­νο­ϊ­κές. Αρ­ρώ­στιες,  α­νε­παρ­κής σί­τι­ση και α­νύ­παρ­κτες συν­θή­κες υ­γιει­νής έρ­χο­νταν να προ­στε­θούν στην α­πό­γνω­ση αυ­τών των αν­θρώπων. Λό­γω αυ­τών των συν­θη­κών, μέ­χρι τα τέ­λη του 1922, υ­πο­λο­γί­ζε­ται ό­τι έ­χα­σαν τη ζω­ή τους πά­νω α­πό τρεις χι­λιά­δες πρό­σφυ­γες.
Το κα­λο­καί­ρι του 1923, με την υ­πο­γρα­φή της Συν­θή­κης της Λω­ζά­νης, στις 24 Ιου­λί­ου, η Α­να­το­λι­κή Θρά­κη περ­νά στην ε­πι­κρά­τεια της Τουρ­κί­ας, συμ­φω­νεί­ται η ανταλ­λα­γή των πλη­θυ­σμών και νέ­ο ρεύ­μα Ελ­λή­νων και Αρ­με­νί­ων προ­σφύ­γων κα­ταφθά­νει στην Ελ­λά­δα. Δια­σχί­ζο­ντας τον Έ­βρο, ε­γκα­θί­στα­ται κυ­ρί­ως στη Βό­ρειο Ελ­λά­δα, Θεσ­σα­λο­νί­κη,  Κα­βά­λα, Ξάν­θη, Κο­μο­τη­νή,  Α­λε­ξαν­δρού­πο­λη.... 
Με­τα­ξύ των προ­σφύ­γων πε­ρι­λαμ­βά­νο­νται και αρ­κε­τές χι­λιά­δες ορ­φα­νά Αρ­μενό­που­λα, που ε­πέ­ζη­σαν, με­τά τη Γε­νο­κτο­νί­α των Αρ­με­νί­ων το 1915, και δια­σώ­θη­καν κυ­ρί­ως χά­ρη στο αν­θρω­πι­στι­κό έρ­γο ιε­ρα­πο­στο­λι­κών ορ­γα­νώ­σε­ων. Βά­σει των υ­παρ­χό­ντων στοι­χεί­ων, 17.520 ορ­φα­νά Αρ­με­νό­που­λα βρή­καν κα­τα­φύ­γιο στην Ελ­λά­δα και ε­γκα­τα­στά­θη­καν ως ε­ξής στα διά­φο­ρα ορ­φα­νο­τρο­φεί­α και άλ­λες ε­γκατα­στά­σεις της χώ­ρας: στο Λου­τρά­κι 3.300, στην Κέρ­κυ­ρα 2.720, στον Ω­ρω­πό 2.000, και στο Ζάπ­πειο 2.000. Αρ­γό­τε­ρα ο α­ριθ­μός των ορ­φα­νών έ­φθα­σε τις 20.000, και τα παι­διά αυ­τά εγκα­τα­στά­θη­καν κυ­ρί­ως στη Σύ­ρο και την Κό­ριν­θο.
Με την πά­ρο­δο του χρό­νου, οι πρό­σφυ­γες, με μό­χθο και σκλη­ρή δου­λειά, ε­ξα­σφάλι­σαν τον βιο­πο­ρι­σμό τους, κυ­ρί­ως ως βιο­τέ­χνες, τε­χνί­τες ή έ­μπο­ροι - ξυλουρ­γοί, σι­δη­ρουρ­γοί, υ­πο­δη­μα­το­ποιοί, οι­κο­δό­μοι, αρ­το­ποιοί, υ­φα­ντουρ­γοί, χρυ­σο­χό­οι -, αλ­λά και ως δά­σκα­λοι και γρα­φιά­δες. Κα­θώς δεν ή­ταν ευ­κα­τα­φρόνη­τος ο α­ριθ­μός των Αρ­με­νί­ων, προ­τά­θη­κε α­πό την ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση να τους χο­ρη­γη­θεί η ελ­λη­νι­κή υ­πη­κο­ό­τη­τα. Η πρό­τα­ση, ω­στό­σο, α­πορ­ρί­φθη­κε α­πό αρ­με­νι­κής πλευ­ράς, κα­θώς, για με­γά­λο διά­στη­μα, οι πρό­σφυ­γες θε­ω­ρού­σαν προ­σωρι­νή την πα­ρα­μο­νή τους στην Ελ­λά­δα, ή­θε­λαν να κρα­τή­σουν την τουρ­κι­κή υ­πηκο­ό­τη­τα, ελ­πί­ζο­ντας ό­τι θα ε­πι­στρέ­ψουν στις ε­στί­ες τους και θα α­να­κτή­σουν τις πε­ριου­σί­ες τους.... Μά­λι­στα, οι ε­πι­κε­φα­λής της αρ­με­νι­κής κοι­νό­τη­τας προ­έ­βη­σαν σε δια­βή­μα­τα προς το ελ­λη­νι­κό υ­πουρ­γεί­ο Εξω­τε­ρι­κών, στην Ε­πι­τρο­πή Προ­σφύ­γων της  Κοι­νω­νί­ας των Ε­θνών και στην Ε­θνι­κή (δι­πλω­μα­τι­κή) Α­ντιπρο­σω­πεί­α του Μπο­γός Νου­μπάρ πα­σά. Ε­πι­τρο­πή της Κοι­νω­νί­ας των Ε­θνών ε­πισκέ­φθη­κε την Ελ­λά­δα για να ε­ξε­τά­σει ε­πι­τό­που την κα­τά­στα­ση και να α­να­ζη­τήσει λύ­σεις. 
Κά­ποιοι α­να­ζή­τη­σαν νέ­ους προ­ο­ρι­σμούς, προς τη Γαλ­λί­α ή τη Νό­τιο Α­με­ ρι­κή, και άλ­λοι ε­πα­να­πα­τρί­στη­καν στην Σο­βιε­τι­κή Αρ­με­νί­α.... Έ­τσι α­πό τις πε­ρί­που 100.000 Αρ­με­νί­ους που έ­φθα­σαν στην Ελ­λά­δα, στα τέ­λη της δε­κα­ε­τί­ας του ’20, ο αριθ­μός μειώ­θη­κε στους 65.000, εκ των ο­ποί­ων 36.600 κα­τοι­κού­σαν στην Α­θή­να, το Πει­ραιά και άλ­λες πε­ριο­χές της Στε­ρε­άς Ελ­λά­δος, και 28.300 στη Μα­κε­δο­νί­α και Θρά­κη.
Ό­ταν ξε­σπά ο Β’ Πα­γκό­σμιος Πό­λε­μος, πα­ρά τη σθε­να­ρή α­ντί­στα­ση και τις νίκες των Ελ­λή­νων ε­να­ντί­ον των Ι­τα­λών και των Βουλ­γά­ρων, οι γερ­μα­νι­κές δυνά­μεις, τον Α­πρί­λιο του 1941, ει­σβάλ­λουν στην Ελ­λά­δα και σε μι­κρό χρο­νι­κό διάστη­μα κα­ τα­λαμ­βά­νουν τη χώ­ρα. Ο βα­σι­λιάς Γε­ώρ­γιος ο Β’ και η κυ­βέρ­νη­σή του δια­φεύ­γουν στο ε­ξω­τε­ρι­κό. Σχε­δόν α­μέ­σως με­τά την κα­τά­λη­ψη της χώ­ρας αρ­χίζει και ο α­γώ­νας της ε­θνι­κής α­ντί­στα­σης κα­τά των κα­τα­κτη­τών. Κα­θό­λη τη διάρ­κεια του πο­λέ­μου και ι­διαί­τε­ρα με­τά το 1942, η πεί­να και οι α­σθέ­νειες θε­ρίζουν και με­γά­λος εί­ναι ο α­ριθ­μός των θυ­μά­των με­τα­ξύ του πλη­θυ­σμού. Το ί­διο ι­σχύ­ει φυ­σι­κά και για την αρ­με­νι­κή κοι­νό­τη­τα, η ο­ποί­α προ­σπα­θεί με κά­θε τρό­πο να α­ντι­με­τω­πί­σει την κα­τά­στα­ση και να ε­πι­βιώ­σει, κά­τω α­πό α­ντί­ξο­ες συν­θή­κες. Το έρ­γο της αν­θρω­πι­στι­κής α­ρω­γής α­να­λαμ­βά­νουν τα φι­λαν­θρω­πικά σω­μα­τεί­α, ε­νώ η Ε­πι­τρο­πή Κυ­ριών της Αρ­με­νι­κής Έ­νω­σης Α­γα­θο­ερ­γί­ας «Πα­ρεκορ­τζα­γκάν», σε συ­νερ­γα­σί­α με τον Ελ­λη­νι­κό Ε­ρυ­θρό Σταυ­ρό, στή­νει στο κέντρο της Α­θή­νας δω­ρε­άν συσ­σί­τια, για 300 α­να­ξιο­πα­θού­ντες. 
Κα­θώς η κα­τά­στα­ση ε­πι­δει­νω­νό­ταν, η η­γε­σί­α της αρ­με­νι­κής ορ­θό­δο­ξης κοι­νότη­τας, οι ε­πι­κε­φα­λής των Αρ­με­νί­ων Κα­θο­λι­κών και Προ­τε­στα­ντών, το Κε­ντρικό Αρ­με­νι­κό Συμ­βού­λιο, ο Αρ­με­νι­κός Κυα­νούς Σταυ­ρός, η Αρ­με­νι­κή Έ­ νω­ση Α­γαθο­ερ­γί­ας «Πα­ρε­κορ­τζα­γκάν» και η Φι­λό­πτω­χος Α­δελ­φό­τη­τα, συ­γκρό­τη­σαν α­πό κοι­νού μια Ε­θνι­κή Φι­λαν­θρω­πι­κή Ε­πι­τρο­πή. Η Ε­πι­τρο­πή δη­μιούρ­γη­σε α­μέ­σως δύ­ο κέ­ντρα πε­ρί­θαλ­ψης και σί­τι­σης, το έ­να στο Δουρ­γού­τι (Νέ­ος Κό­σμος) και το άλ­λο στην Κοκ­κι­νιά (Νί­καια). Κα­θώς οι α­νά­γκες αυ­ξά­νο­νταν, η Ε­πι­τρο­πή Κυ­ριών διεύ­ρυ­νε το πε­δί­ο της δρά­σης της, ε­ξα­σφα­λί­ζο­ντας δω­ρε­άν συσ­σί­τια για πε­ρί­που 3000 ά­το­μα. Στο Δουρ­γό­υ­τι, ο αρ­χι­μαν­δρί­της Χο­βαν­νές Γκαμ­σα­ρα­γκάν, στο προ­αύ­λιο του σχο­λεί­ου των Κα­θο­λι­κών, έ­στη­σε κου­ζί­να και προ­σέ­φε­ρε δωρε­άν φα­γη­τό στους α­νή­μπο­ρους της πε­ριο­χής.
Πα­ρά τις προ­σπά­θειες αυ­τές, το πρό­βλη­μα του λι­μού ο­ξυ­νό­ταν, ι­διαί­τε­ρα σε Α­θή­να και Πει­ραιά,  και κά­θε ε­βδο­μά­δα δε­κά­δες άν­θρω­ποι έ­χα­ναν τη ζω­ή τους.  Υ­πο­λο­γί­ζε­ται ό­τι πά­νω α­πό 2000 Αρ­μέ­νιοι έ­χα­σαν τη ζω­ή τους α­πό την πεί­να στο διά­στη­μα αυ­τό. Η κα­τά­στα­ση στη Βό­ρειο Ελ­λά­δα ή­ταν κά­πως κα­λύ­τε­ρη, αλ­λά επι­δει­νώ­θη­κε ι­διαί­τε­ρα με­τά το 1943 και υ­πο­λο­γί­ζε­ται ό­τι πε­ρί­που 1000 Αρ­μέ­νιοι α­πό την κοι­νό­τη­τα της Θεσ­σα­λο­νί­κης έ­χα­σαν τό­τε τη ζω­ή τους.
Αν­θρω­πι­στι­κή βο­ή­θεια για την δο­κι­μα­ζό­με­νη ελ­λη­νο-αρ­με­νι­κή κοι­νό­τη­τα έφθα­σε α­πό τις κοι­νό­τη­τες της Α­με­ρι­κής, της Γαλ­λί­ας, της Βουλ­γα­ρί­ας και της Ρου­μα­νί­ας. Η Αρ­με­νι­κή Έ­νω­ση Α­ρω­γής «ΧΟΜ», η Αρ­με­νι­κή Έ­νω­ση Α­γα­θο­ερ­γί­ας «Πα­ρε­κορ­τζα­γκάν» και άλ­λες ορ­γα­νώ­σεις κα­τέ­βα­λαν υ­πε­ράν­θρω­πες προ­σπάθειες για να ε­ξα­σφα­λί­σουν τρο­φή, ρού­χα και φάρ­μα­κα στους συ­μπα­τριώ­τες τους.  Στις δύ­σκο­λες αυ­τές μέ­ρες του πο­λέ­μου, οι Αρ­μέ­νιοι, ως ό­φει­λαν, α­γω­νί­στη­καν στο πλευ­ρό του δο­κι­μαζό­με­νου ελ­λη­νι­κού λα­ού. Πολ­λοί νέ­οι Αρ­μέ­νιοι ε­ντά­χθη­καν στον α­γώ­να  της εθνι­κής α­ντί­στα­σης  και θυ­σί­α­σαν τη ζω­ή τους στο βω­μό της ε­λευ­θε­ρί­ας. Ο Ναπο­λέ­ων Σου­κα­τζί­δης (1), η­γε­τι­κό στέ­λε­χος της ε­θνι­κής α­ντί­στα­σης, ε­παι­νώ­ντας την προ­σφο­ρά των Ελ­λη­νο-Αρ­με­νί­ων στην ε­θνι­κή α­ντί­στα­ση α­νέ­φε­ρε: «Οι Αρ­μέ­νιοι υ­πήρ­ξαν υ­πε­ρή­φα­νοι υ­πε­ρα­σπι­στές και συ­να­γω­νι­στές στον ελ­λη­νι­κό ε­θνι­κο-α­πε­λευ­θε­ρω­τι­κό α­γώ­να».Οι Έλ­λη­νες  α­ντι­στα­σια­κοί κα­τά­φε­ραν σο­βα­ρά πλήγ­ μα­τα στις κα­το­χι­κές δυνά­μεις και κα­τόρ­θω­σαν να α­πε­λευ­θε­ρώ­σουν πολ­λές πε­ριο­χές, κυ­ρί­ως στα ο­ρεινά, ό­που μά­λι­στα ο στρα­τη­γός Ζέρ­βας σχη­μά­τι­σε την προ­σω­ρι­νή κυ­βέρ­νη­ση του βου­νού, που δεν α­να­γνω­ρί­στη­κε, ω­στό­σο, α­πό τον ε­ξό­ρι­στο βα­σι­λιά. Τε­λι­κά, τον Α­πρί­λη του 1944, σχη­μα­τί­στη­κε νέ­α κυ­βέρ­νη­ση υ­πό τον Γε­ώρ­γιο Πα­παν­δρέ­ου. Με την βο­ή­θεια των βρε­τα­νι­κών δυ­νά­με­ων ε­πέ­στρε­ψε στην Α­θή­να και μέ­χρι τον Ο­κτώ­βριο εί­χε εκ­διώ­ξει α­πό ο­λό­κλη­ρη την Ελ­λά­δα τις γερ­μα­νι­κές, ι­τα­λι­κές και βουλ­γα­ρι­κές δυ­ά­μεις. Με­τά τη λή­ξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, ξε­σπά ο εμ­φύ­λιος, με ο­δυ­νη­ρές συ­νέ­πειες για τον ήδη ε­ξα­θλιω­μέ­νο πλη­θυ­σμό της χώ­ρας...  Την ί­δια πε­ρί­ο­δο, η σο­βιε­τι­κή κυ­βέρ­νηση κα­λεί τους Αρ­μέ­νιους της δια­σπο­ράς να ε­πα­να­πα­τρι­στούν στην (Σο­βιε­τι­κή τό­τε) Αρ­με­νί­α για να συμ­βάλ­λουν στην οι­κο­δό­μη­ση της πα­τρί­δας.... Πολ­λοί Αρ­μέ­νιοι α­ντα­πο­κρί­θη­καν στο κά­λε­σμα, με­τα­ξύ αυ­τών και α­πό την Ελ­λά­δα.Έ­τσι στις 2 Αυ­γού­στου του 1947, ξε­κί­νη­σε α­πό τη Θεσ­σα­λο­νί­κη, το πρώ­το ρεύ­μα επα­να­πα­τρι­σμού - «κα­ρα­βά­νι» ό­πως α­πο­κα­λεί­ται στα αρ­με­νι­κά -προς την Αρμε­νί­α. Δύ­ο ε­βδο­μά­δες αρ­γό­τε­ρα, φεύ­γει α­πό την Α­θή­να το δεύ­τε­ρο «κα­ρα­βά­νι». Έ­τσι, με τα έ­ξι συ­νο­λι­κά «κα­ρα­βά­νια», με σο­βιε­τι­κά κυ­ρί­ως πλοί­α,  ως το τέλος του 1947, ε­πα­να­πα­τρί­στη­καν στην Αρ­με­νί­α 18.000 Αρ­μέ­νιοι. Πα­ράλ­λη­λα ση­μειώ­θηκε με­γά­λο ρεύ­μα με­τα­νά­στευ­σης Αρ­με­νί­ων κυ­ρί­ως προς Κα­να­δά και Αρ­γε­ντινή.
Ε­ντός 2-3 ε­τών δε­κά­δες οι­κο­γέ­νειες ε­γκα­τα­στά­θη­καν στο Μό­ντρε­αλ και στο Μπουέ­νος Ά­ι­ρες.  Έ­τσι συρ­ρι­κνώ­θη­κε ο συ­νο­λι­κός α­ριθ­μός των Ελ­λη­νο-Αρ­μενί­ων, που δεν ξε­περ­νού­σε πλέ­ον τις 20 - 25 χι­λιά­δες ψυ­χές. Τη δε­κα­ε­τί­α του ’50, έ­χουν ή­δη κλεί­σει τα δύ­ο σπου­δαί­α δη­μο­τι­κά σχο­λεί­α που λει­τουρ­γού­σαν στην Θεσ­σα­λο­νί­κη, ε­νώ στην Α­θή­να, το σχο­λεί­ο του Κυα­νού Σταυ­ρού συ­νε­νώ­θη­κε με το Ε­θνι­κό Εκ­παι­δευ­τή­ριο στο Δουρ­γού­τι. Με α­νά­λο­γη ρύθ­μι­ση συ­νε­νώ­θη­καν  το Ε­θνι­κό Εκ­παι­δευ­τή­ριο με το σχο­λεί­ο του Κυα­νού Σταυ­ρού «Ζα­βα­ριάν» στην Κοκ­κι­νιά. Η προ­τε­στα­ντι­κή κοι­νό­τη­τα δια­τή­ρη­σε για με­ρι­κά α­κό­μη χρό­νια το δι­κό της σχο­λεί­ο. Α­κο­λού­θη­σε μί­α τα­ραγ­μέ­νη πο­λι­τι­κά πε­ρί­ο­δος για την Ελ­λά­δα, με α­πο­κο­ρύ­φωση το πρα­ξι­κό­πη­μα των συ­νταγ­μα­ταρ­χών στις 21 Α­πρι­λί­ου 1967 και την ε­πτα­ε­τή χού­ντα, με διώ­ξεις και πε­ριο­ρι­σμούς των ε­λευ­θε­ριών.  Η κα­τά­στα­ση αυ­τή ε­πη­ρέα­σε φυ­σι­κά και την ε­λεύ­θε­ρη και α­πρό­σκο­πτη λει­τουρ­γί­α και της αρ­με­νι­κής κοι­νό­τη­τας. Δεύ­τε­ρο με­γά­λο πλήγ­μα για την Ελ­λά­δα και τον ελ­λη­νι­σμό γε­νι­κό­τε­ρα, ή­ταν η ει­σβο­λή και κα­τά­λη­ψη του βο­ρεί­ου τμή­μα­τος της Κύ­πρου α­πό την Τουρ­κί­α στις 20 Ιου­λί­ου 1974. Στις τα­ρα­χώ­δεις μέ­ρες που α­κο­λού­θη­σαν, η χού­ντα έ­πε­σε και η δη­μο­κρα­τί­α α­πο­κα­τα­στά­θη­κε στην Ελ­λά­δα. Σή­με­ρα, οι Αρ­μέ­νιοι έ­χουν μια ζω­ντα­νή και δρα­στή­ρια πα­ρου­σί­α στον Ελ­λα­δικό χώ­ρο, με κύ­ριες κοι­νό­τη­τες στην Α­θή­να, στον Πει­ραιά και στη Θεσ­σα­λο­νίκη και μι­κρό­τε­ρες στη βό­ρειο Ελ­λά­δα, σε Κα­βά­λα, Ξάν­θη, Κο­μο­τη­νή, Α­λε­ξαν­δρούπο­λη, Δι­δυ­μό­τει­χο, Ο­ρε­στιά­δα, αλ­λά και στο Η­ρά­κλειο της Κρή­της. Τε­λειώ­νο­ντας, α­ξί­ζει να κά­νου­με μια σύ­ντο­μη α­να­φο­ρά στον αρ­με­νι­κό τύ­πο στην Ελ­λά­δα. Α­πό την πρώ­τη σχε­δόν στιγ­μή της πα­ρου­σί­ας των Αρ­με­νί­ων προ­σφύ­γων στην Ελ­λά­δα, άρ­χι­σαν να εκ­δί­δο­νται ε­φη­με­ρί­δες και πε­ριο­δι­κά στην αρμε­νι­κή γλώσ­σα. Έ­τσι κυ­κλο­φό­ρη­σαν: η «Γερ­γκούν­κ» (1922-1923), η «Α­λίκ» (1923-1927), η « Νορ Α­λίκ» (1924 -1928), η «Νορ Ορ» (1924-1944), η «Χαγ­τα­νάκ» (1926- 1927), η «Α­σχα­ντάν­κ» (1926-1927), η « Χο­ρι­ζόν» (1927-1937), η «Νορ Σαρ­ζούμ» (1931- 1934), η «Σε­βάν» (1933-1936), η « Ζο­γο­βουρ­τί Τσά­ιν» (1930-1931), η «Νορ Γκιάν­κ» (1945-1947), η « Γερ­γκίρ» (1957-1968), η κα­θη­με­ρι­νή «Α­ζάτ Ορ» (1945 μέ­χρι σή­με­ρα), η «Νορ Α­σχάρ» (δε­κα­πεν­θή­με­ρη μέ­χρι σή­με­ρα) και άλ­λες που εκ­δό­θη­καν για πο­λύ σύ­ντο­μο χρο­νι­κό διά­στη­μα.

 

 

 

(1) Να­πο­λέ­ων Σου­κα­τζί­δης: Ή­ρω­ας της ε­θνι­κής α­ντί­στα­σης που ε­κτε­λέ­στη­κε α­πό τους Γερ­μα­νούς στο Σκο­πευ­τή­ριο της Και­σα­ρια­νής.

Share
 

Για να εξασφαλίσουμε τη σωστή λειτουργία του ιστότοπου, μερικές φορές τοποθετούμε μικρά αρχεία δεδομένων στον υπολογιστή σας, τα λεγόμενα «cookies». Οι περισσότεροι μεγάλοι ιστότοποι κάνουν το ίδιο. Περισσότερα...

"Δέχομαι"


ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΒΙΒΛΙΩΝ


διαφήμιση στο αρμενικά

armenian community

Online Επισκέπτες

Έχουμε 71 επισκέπτες συνδεδεμένους