Οι γυναίκες της Πόλης Εκτύπωση E-mail

zkonak

 

Οι γυναίκες της επιστήμης και του πολιτισμού

100 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑ

Τζού­ρου Ή­ρα

 Oκτωβριος – Δεκέμβριος 2014 τεύχος 83

 

Πριν δυο χρό­νια α­να­κά­λυ­ψα τυ­χαί­α στο δια­δι­κτυα­κό πε­ρι­βάλ­λον την ύ­παρ­ξη ε­νός μου­σεί­ου που α­φο­ρού­σε τις γυ­ναί­κες μιας πό­λης. Της μί­ας και μο­να­δι­κής Κων­στα­ντι­νού­πο­λης, της γε­νέ­τει­ρας σπου­δαί­ων και α­γα­πη­μέ­νων αν­θρώ­πων, που αιώ­νες τώ­ρα, προ­σφέ­ρουν στην τέχνη και στον πο­λι­τι­σμό.

Μιας πό­λης με πο­νε­μέ­νη, πι­κρή και α­ξέ­χα­στη ι­στο­ρία.

Δι­στα­κτι­κά στην αρ­χή, άρ­χι­σα να ε­ρευ­νώ κά­ θε σε­λί­δα και α­να­κά­λυ­ψα με με­γάλη έκ­πλη­ξη την α­πο­δο­χή α­πό μια τουρ­κι­κή δια­δι­κτυα­κή σε­λί­δα, η ο­ποί­α συ­μπε­ρι­λαμ­βά­νει στην ι­στο­σε­λί­δα της, τις σπου­δαί­ες γυ­ναί­κες της μειο­νό­τη­τας της Κων/πο­λης, που μάλ­λον κα­τά τη δι­κή μου έ­ρευ­να και τις μακρο­χρό­νιες ρί­ζες μου, εί­ναι η  μειο­ψη­φί­α και ό­χι η μειο­νό­τη­τα.

Ά­με­σα, ε­πι­κοι­νώ­νη­σα με την υ­πεύ­θυ­νη, την κυ­ρί­α Με­ράλ Ακ­κέ­ντ (Meral Akkent) με σκο­πό να συμ­βάλ­λω στην προ­σπά­θειά της. Τα κε­νά που υ­πήρ­χαν και τα τυ­χόν λά­θη, που α­φο­ρού­σαν στο πα­ρελ­θόν των πρω­το­πό­ρων γυ­ναι­κών στις δια­δι­κτυα­κές σε­λί­δες, διορ­θώ­θηκαν ά­με­σα με τεκ­μη­ριω­μέ­να στοι­χεί­α. Αυ­τή ή­ταν η αρ­χή μιας συ­νερ­γα­σί­ας και φι­λί­ας με την κυ­ρί­α Ακ­κέ­ντ, έ­φο­ρο  του μου­σεί­ου.

Το μου­σεί­ο «Γυ­ναί­κας της Κων­στα­ντι­νού­πο­λης» ή­ταν α­δύ­να­τον να εί­ναι «ιδιο­κτη­σί­α» ή «μο­νο­πώ­λιο» μιας ε­θνι­κό­τη­τας. Δεν ή­ταν και δεν εί­ναι. Αυ­τό που χα­ρα­κτη­ρί­ζει την Πό­λη εί­ναι η πο­λυ­πο­λι­τι­σμι­κό­τη­τα και το μου­σεί­ο «Γυναί­κας της Κων­στα­ντι­νού­πο­λης» δεν ή­ταν δυ­να­τόν να μην ε­ντά­ξει τις Αρ­μέ­νισσες, τις Ρω­μιές, της Λε­βα­ντί­νες, τις Ε­βραί­ες, τις Τουρ­κά­λες...

Φέ­τος ξε­κι­νή­σα­με έ­να έρ­γο, με α­φορ­μή τα 100 χρό­νια ύ­παρ­ξης των γυ­ναι­κών στα πα­νε­πι­στή­μια της Τουρ­κί­ας «Inans Darulfununu» (Πα­νε­πι­στή­μιο για γυ­ναί­κες-θη­λέ­ων), που α­φο­ρά στο δι­καί­ω­μα της γυ­ναί­κας για την έ­ντα­ξή της στα πα­νε­πι­στή­μια, τους α­γώ­νες για την κα­το­χύ­ρω­ση του δι­καιώ­μα­τος να α­πο­κτήσουν α­νώ­τε­ρη εκ­παί­δευ­ση και τις ε­μπει­ρί­ες των γυ­ναι­κών που ερ­γά­στη­καν ή ερ­γά­ζο­νται στα τουρ­κι­κά πα­νε­πι­στή­μια.

Η έ­ρευ­να και η ορ­γά­νω­σή μας εί­χε ως κα­τά­λη­ξη μια έκ­θε­ση για την ι­στο­ρι­κή πο­ρεί­α της έ­ντα­ξης της γυ­ναί­κας στα πα­νε­πι­στή­μια. Πλαι­σιώ­θη­κε δε, με έ­να διε­θνές φό­ρουμ-συ­μπό­σιο για την ι­σό­τη­τα των φύ­λων στον α­κα­δη­μα­ϊ­κό χώ­ρο, το ο­ποί­ο πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­κε με­τα­ξύ 6 και 8 Νο­εμ­βρί­ου του 2014 με τί­τλο «Genter Equality in the Academia: Best Practices», ό­που συμ­με­τεί­χαν γυ­ναί­κες α­κα­δημα­ϊ­κοί απ' ό­λο τον κό­σμο, ό­πως την Ι­τα­λί­α, την Αυ­στρα­λί­α, τη Γερ­μα­νί­α, την Ελ­βε­τί­α, την Αγ­γλί­α, τη Σου­η­δί­α, τη Γαλ­λί­α και τις Η­ΠΑ. Το συ­μπό­σιο φι­λο­ξενή­θη­κε στους ε­σω­τε­ρι­κούς χώ­ρους του Μι­νέρ­βα Χαν στο Κα­ρά­κο­ϊ Γα­λα­τά, κτί­ριο του 1913 που χτί­στη­κε για τις α­νά­γκες της Τρά­πε­ζας Α­θη­νών και στη συ­νέ­χεια της Deutschbank.

Με την ευ­γε­νι­κή χο­ρη­γί­α του Γε­νι­κού Προ­ξε­νεί­ου της Ελ­λά­δας στην Κων­σταντι­νού­πο­λη, η έκ­θε­ση με τί­τλο «Kadinlarin Universitede 100 Yili» (100 YEARS WOMEN at the UNIVERSITY) ά­νοι­ξε τις πύ­λες της στο κοι­νό, α­πό τις 7 Νο­εμ­βρί­ου έ­ως τις 21 Δε­κεμβρί­ου του 2014, στο Σι­σμα­νό­γλειο Μέ­γα­ρο στην Κων­στα­ντι­νού­πο­λη.

Η πρω­το­πό­ρος γυ­ναί­κα κα­τά την έ­ρευ­να δεν ή­ταν πα­ρά η γνω­στή μας Ζα­μπέλ Γεσα­γιάν (1895*) και η α­λυ­σί­δα συ­μπλη­ρώ­θη­κε με τη χα­ρά της ε­πι­βε­βαί­ω­σης, πά­ντα με τεκ­μη­ριω­μέ­να στοι­χεί­α α­πό τα α­ντί­στοι­χα πα­νε­πι­στή­μια, με τις: Ζα­μπέλ Μπο­για­τζιάν (1910), Ζα­ρου­χή Σε­ρόπ Κα­βαλ­τσιάν (1903), Μέλ­πω Λο­γο­θέ­τη Μερ­λιέ (1924), Ε­λέ­νη Χαλ­κού­τση (1926) και άλ­λες.

Η έκ­θε­ση α­πο­τυ­πώ­νει  την ε­ξέ­λι­ξη της συμ­με­το­χής των γυ­ναι­κών στην πα­νε­πιστη­μια­κή εκ­παί­δευ­ση πριν και με­τά την Ο­θω­μα­νι­κή Αυ­το­κρα­το­ρί­α και την ίδρυ­ση, στις 12 Σε­πτεμ­βρί­ου του 1914, της Σχο­λής Τε­χνών και Ε­πι­στη­μών «Inas Darulfununu», η ο­ποί­α θε­ω­ρεί­ται ως το πρώ­το και μο­να­δι­κό πα­νε­πι­στή­μιο για γυ­ναί­κες που λει­τούρ­γη­σε στην Πό­λη. Α­ξιο­ση­μεί­ω­τη υ­πήρ­ξε η προ­σπά­θειά μας για την το­πο­θέ­τη­ση και δια­τή­ρη­ση γι­γα­ντο­α­φι­σών με τις φω­το­γρα­φί­ες των γυ­ναι­κών, σε κε­ντρι­κά ση­μεί­α του Πέραν, ό­πως το Odakule Art Galery (ή­ταν εμ­φα­νής η προ­σπά­θεια α­γνώ­στων να σκί­σουν τις α­φί­σες).

Στην έ­ρευ­να συ­μπε­ρι­λή­φθη­κε η α­να­φο­ρά για τις πρώ­τες αρ­μέ­νισ­σες γυ­ναί­κες με ηγετικές α­κα­δη­μα­ϊ­κές θέσεις στα πανεπιστήμια της Τουρκίας (με­τά το 1915), οι ο­ποί­ες στην έκ­θε­ση εί­χαν τι­μη­τι­κή θέ­ση:

Μα­ρί Σου­κια­σιάν, γνω­στή ως Μα­ρί Πα­ρίς Πι­σμίς (1911 Κων/πο­λη-1999 Με­ξι­κό)

Η πρώ­τη γυ­ναί­κα α­κα­δη­μα­ϊ­κός α­πό­φοι­τος του πα­νε­πι­στη­μί­ου της Κων/πο­λης με δι­δα­κτο­ρι­κό στα Μα­θη­μα­τι­κά.

Συ­νέ­χι­σε τις α­κα­δη­μα­ϊ­κές σπου­δές της ως α­στρο­νό­μος. Μά­λι­στα, α­πό το 1965 υ­πάρχει σύ­μπλεγ­μα 23 ά­στρων με το ό­νο­μά της.

Ί­δρυ­σε στο Πα­νε­πι­στή­μιο του Με­ξι­κού το τμή­μα α­στρο­νο­μί­ας, στο ο­ποί­ο και υ­πήρ­ξε η πρώ­τη κα­θη­γή­τρια (1968). Εκ­δό­τρια του πρώ­του πε­ριο­δι­κού Α­στρο­φυ­σικής στο Με­ξι­κό (τα δυο παι­διά και τα δυο εγ­γό­νια της εί­ναι ε­πί­σης α­στρο­νό­μοι).

Μα­ρί Α­γκο­πιάν Ουρ­γκα­ντζί­ο­γλου (Prof. Dr Meri Agopian Urgancioglu 1940 Κων/πο­λη)

Η πρώ­τη γυ­ναί­κα κα­θη­γή­τρια -ο­φθαλ­μί­α­τρος

H Μα­ρί Α­γκο­πιάν α­πο­φοί­τη­σε α­πό την Ια­τρι­κή Σχο­λή της Κων/πο­λης το 1965. Το ί­διο έ­τος α­νέ­λα­βε κα­θή­κο­ντα βο­η­θού ε­πί­κου­ρου. Στη ί­δια πα­νε­πι­στη­μια­κή σχολή το 1968, πή­ρε τη θέ­ση ει­δι­κού ε­πι­στή­μο­να στον κλά­δο της  και το 1980 έ­γι­νε λέ­κτορας της Σχο­λής.

Με­τα­ξύ των ε­τών 1980 και 2007 ί­δρυ­σε τρεις έ­δρες και ερ­γα­στή­ρια στο Πα­νε­πι­στήμιο, ε­νώ υ­πήρ­ξε πρό­ε­δρος και ι­δρύ­τρια των τμη­μά­των UVEA (ρα­γο­ει­δής χι­τώ­νας οφθαλ­μού) & KORNEA (Κε­ρα­το­ει­δής Α­σθέ­νεια ο­φθαλ­μού) και πρό­ε­δρος της πα­νε­πι­στη­μιακής έ­δρας Ο­φθαλ­μο­λο­γί­ας.

Αρ­σα­λού­ις Κα­γίρ (1946 -Diyarbakir)

Η πρώ­τη κα­θη­γή­τρια ψυ­χο­λο­γί­ας. Α­πο­φοί­τη­σε α­πό το τμή­μα Φι­λο­λο­γί­ας του πα­νε­πι­στη­μί­ου της Κων/πο­λης το 1970. Ερ­γά­στη­κε στην Ια­τρι­κή Σχο­λή της Κων/πο­λης στο τμή­μα Ψυ­χο­λο­γί­ας (1972), ό­που το 1996 α­να­δεί­χτη­κε Δι­δά­κτωρ Ψυ­χο­λο­γίας. Ί­δρυ­σε και διεύ­θυ­νε τα τμή­μα­τα Ο­μα­δι­κών Θε­ρα­πειών και ε­φάρ­μο­σε το ψυχό­δρα­μα στο σύ­στη­μα ο­μα­δι­κής θε­ρα­πεί­ας. Υ­πη­ρέ­τη­σε ως πρό­ε­δρος στα προ­γράμ­μα­τα «Σε­ξουα­λι­κή Ζω­ή» και «Προ­βλή­μα­τα και Θε­ρα­πεί­ες Σε­ξουα­λι­κό­τη­τας». Ε­νέ­τα­ξε στην ψυ­χια­τρι­κή τε­χνο­γνω­σί­α τη σε­ξουα­λι­κή θε­ρα­πεί­α.

Α­να­φο­ρά για τις πρώ­τες

αρ­μέ­νισ­σες α­κα­δη­μα­ϊ­κούς με α­νώ­τα­τες σπου­δές πριν το 1915.

Ζα­μπέλ Μπο­για­τζιάν (1873 Diyarbakir - 1957 Λον­δί­νο)

Α­πό­φοι­τος του Slade School of Fine Art Λον­δί­νου. Η πρώ­τη ε­παγ­γελ­μα­τί­ας ζω­γρά­φος της Τουρ­κί­ας.

Η Ζα­μπέλ κα­τά τη διάρ­κεια των σπου­δών της ει­κο­νο­γρά­φη­σε μυ­θι­στο­ρή­μα­τα και βι­βλί­α  που εί­χε γρά­ψει η ί­δια.

Συμ­με­τεί­χε σε α­μέ­τρη­τες εκ­θέ­σεις σε ό­λη την  Ευ­ρώ­πη α­πό το  1920 μέ­χρι τα βα­θιά γε­ρά­μα­τα. Με­τά α­πό έ­να τα­ξί­δι στην Ελ­λά­δα ε­ξέ­δω­σε το βι­βλί­ο  «In Greece with Pen and Palette-1938». Με­τέ­φρα­σε την αν­θο­λο­γί­α «Armenian Legends and Poems» α­πό τα Αγ­γλι­κά στην αρ­με­νι­κή γλώσ­σα. Έ­κα­νε έ­ρευ­νες και δη­μο­σιεύ­σεις πά­νω σε θέ­μα­τα συ­γκρι­τι­κής φι­λο­λο­γί­ας αρμε­νι­κών και αγ­γλι­κών έρ­γων.

Ζα­μπέλ Γε­σα­γιάν, το γέ­νος Ο­βαν­νι­σιάν (1878 Κων/πο­λη -1943 μάλ­λον κά­που στη Σι­βη­ρία).

Η πρώ­τη φε­μι­νί­στρια, σο­σια­λί­στρια και α­ντι­μι­λι­τα­ρί­στρια συγ­γρα­φέ­ας  της ο­θω­μα­νι­κής πε­ριό­δου.

Η πρώ­τη γυ­ναί­κα τουρ­κι­κής κα­τα­γω­γής α­πό­φοι­τος της Σορ­βόν­νης (τμή­μα Φι­λολο­γί­ας και Φι­λο­σο­φί­ας), το 1895. Ή­ταν μια α­πό τις πρώ­τες Αρ­μέ­νισ­σες της ε­πο­χής της που σπού­δα­σε στο ε­ξω­τε­ρι­κό. Έ­γι­νε γνω­στή γρά­φο­ντας ποι­ή­μα­τα, μι­κρές ι­στο­ρί­ες και δο­κί­μια στα Αρ­με­νι­κά και Γαλ­λι­κά. Η Ζα­μπέλ Γε­σα­γιάν ή­ταν ανά­με­σα στους αρ­μέ­νιους δια­νο­ού­με­νους που συ­νε­λή­φθη­σαν α­πό τις ο­θω­μα­νικές αρ­χές τον Α­πρί­λιο του 1915, αλ­λά ξέ­φυ­γε κα­τα­φεύ­γο­ντας στη Βουλ­γα­ρί­α. Στα γρα­πτά της α­σχο­λή­θη­κε με την α­νι­σό­τη­τα των φύ­λων, την προ­σω­πι­κή ε­λευ­θε­ρί­α, την πο­λι­τι­κή, οι­κο­νο­μι­κή και ι­δε­ο­λο­γι­κή πά­λη με­τα­ξύ των κοι­νω­νι­κών τάξε­ων. Με τη σο­σια­λι­στι­κή και φε­μι­νι­στι­κή στά­ση της, υ­πήρ­ξε πρω­το­πό­ρος του α­ντι­μι­λι­τα­ρι­στι­κού κι­νή­μα­τος της Ο­θω­μα­νι­κής Αυ­το­κρα­το­ρί­ας. Δί­δα­ξε γαλλι­κή λο­γο­τε­χνί­α στο Κρα­τι­κό Πα­νε­πι­στή­μιο του Ε­ρε­βάν.

Ζα­ρου­χή Σε­ρόπ Κα­βαλ­τζιάν (Α­ντα­πα­ζάρ-πό­λη κο­ντά στο Σαγ­γά­ριο 1877 -1969 Κων/πο­λη)

Η πρώ­τη γυ­ναί­κα της Τουρ­κί­ας με σπου­δές στο πα­νε­πι­στή­μιο του Ι­λι­νό­ις (έτος α­πο­φοί­τη­σης 1903).

Η πρώ­τη γυ­ναί­κα Ια­τρός της Τουρ­κί­ας.

Με­τά της σπου­δές της, έ­γι­νε  κα­θη­γή­τρια βιο­λο­γί­ας στο α­με­ρι­κα­νι­κό κο­λέ­γιο του Α­ντα­πα­ζάρ και με­τά την α­σθέ­νεια του πα­τέ­ρα της Σε­ρόπ Κα­βαλ­τζιάν ανέ­λα­βε το ια­τρεί­ο του.

Με­τά τον Α΄ Πα­γκό­σμιο πό­λε­μο ε­γκα­τα­στά­θη­κε στην Κων/πο­λη, ό­που δί­δα­ξε στο Α­με­ρι­κα­νι­κό Κο­λέ­γιο Θη­λέ­ων στο Σκού­τα­ρι.

Σε­ζά Σι­ράν Ζα­ρι­φιάν Κου­πε­λιάν  (1903 Κων/πο­λη - 1973 Βη­ρυ­τός)

Η πρώ­τη γυ­ναί­κα που σπού­δα­σε στο Πα­νε­πι­στή­μιο Κο­λού­μπια δη­μο­σιο­γρα­φί­α.

Με­τά τις σπου­δές της ε­γκα­τα­στά­θη­κε στη Βη­ρυ­τό. Τα άρ­θρα της δη­μο­σιεύ­τη­καν στα πε­ριο­δι­κά Yeridasart Hayuhin 1932-1931, Badneshe 1956 και Meghavoruhin 1960,  με το ό­νο­μα Σι­ράν Ζα­ρι­φιάν.

Η η­λε­κτρο­νι­κή διεύ­θυν­ση του Μου­σεί­ου Γυ­ναί­κας της Κων­στα­ντι­νού­πο­λης  σε τέσ­σε­ρις γλώσ­σες  εί­ναι: www.istanbulkadinmuzesi.org

Share
 

Για να εξασφαλίσουμε τη σωστή λειτουργία του ιστότοπου, μερικές φορές τοποθετούμε μικρά αρχεία δεδομένων στον υπολογιστή σας, τα λεγόμενα «cookies». Οι περισσότεροι μεγάλοι ιστότοποι κάνουν το ίδιο. Περισσότερα...

"Δέχομαι"


ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΒΙΒΛΙΩΝ


διαφήμιση στο αρμενικά

armenian community

Online Επισκέπτες

Έχουμε 11 επισκέπτες συνδεδεμένους