Κάποτε στη Σαμαρκάνδη... Εκτύπωση E-mail

Ζακ Νταματιάν

«Aρμενικά» Απρίλιος - Ιούνιος 2014. Τεύχος 81

 

Στο Ερε­βάν της ανε­ξάρ­τη­της Αρ­με­νί­ας το 1919 πραγ­μα­το­ποιεί­ται το 9ο Συ­νέ­δριο του κυ­βερ­νώ­ντος κόμ­μα­τος Τα­σνα­κτσου­τιούν. Λαμ­βά­νε­ται η α­πό­φα­ση να ε­ξο­ντω­θούν οι η­γέ­τες της κυ­βέρ­νη­σης των Νε­ο­τούρ­κων που με τις δια­τα­γές τους έ­παι­ξαν πρω­ταρ­χικό ρό­λο στη Γε­νο­κτο­νί­α του αρμε­νι­κού λα­ού. Η επι­χεί­ρη­ση αυ­τή ο­νο­μά­στη­κε Νέ­με­σις, α­πό το όνο­μα της αρ­χαί­ας ελ­λη­νί­δας θε­άς, προ­σω­πο­ποί­η­ση της Δι­καιοσύ­νης. Ε­πι­κε­φα­λής ο­ρί­στη­κε ο ε­μπνευ­στής του σχε­δί­ου Αρ­μέν Γκα­ρό και συ­ντο­νι­στής ο Σα­χέν Να­τα­λί. Οι Σο­γο­μών Τεχλι­ριάν, Αρ­σα­βίρ Σι­ρα­κιάν, Μι­σάκ Τορ­λα­κιάν, Στεπάν Τζα­γι­κιάν, Α­ράμ Γερ­γκα­νιάν ή­ταν οι πιο γνω­στοί από τους ε­κτε­λε­στές. Τα χτυ­πή­μα­τα, ό­πως ό­ρι­ζαν οι δια­τα­γές, ή­ταν α­πό­λυ­τα χει­ρουρ­γι­κά και ε­πι­τυ­χη­μέ­να, ε­νώ λει­τούρ­γη­σε γύ­ρω τους έ­νας ο­λό­κλη­ρος μηχα­νι­σμός.
Στην κο­ρυ­φή αυ­τής της λί­στας βρι­σκό­ταν και το ό­νο­μα του Εμ­βέρ Πασά, Υ­πουρ­γού Στρα­τιω­τι­κών της κυ­βέρ­νη­σης των Νεό­τουρκων, μέ­λους της η­γε­τι­κής τριαν­δρί­ας μα­ζί με τον Υ­πουρ­γό Ε­σω­τε­ρι­κών Τα­λα­άτ (ε­κτε­λέ­στη­κε α­πό τον Σ. Τε­χλι­ριάν στο Βε­ρο­λί­νο) και τον Πρω­θυ­πουργό Σαΐντ Χα­λίμ (δο­λο­φο­νή­θη­κε α­πό τον Α. Σι­ρα­κιάν στη Ρώ­μη). Ο τυχο­διώ­κτης αυ­τός πο­λι­τι­κός και στρα­τιω­τι­κός τον Ια­νουά­ριο του 1915, ο­δη­γώντας το στρα­τό του σε πα­νω­λε­θρί­α, σε μά­χη ενα­ντίον των Ρώ­σων στο Σα­ρικα­μίς του Καυ­κά­σου, σώ­ζε­ται χάρις στους Αρ­με­νίους. Με­τά την πτώ­ση των Νεό­τουρκων, στρέ­φε­ται στους Μπολ­σε­βί­κους, οι ο­ποί­οι αρ­χι­κά τον α­ντι­με­τω­πί­ζουν θε­τι­κά. Η φι­λο­δο­ξί­α του να ε­πι­στρέ­ψει ως η­γέ­της στην Τουρ­κί­α ε­γκα­τα­λεί­πε­ται με­τά την παγί­ω­ση του Κε­μάλ στην ε­ξου­σί­α του νέ­ου τουρ­κι­κού κρά­τους. Προ­η­γου­μέ­νως είχε γλι­τώ­σει α­πό ε­νέ­δρα που είχε στή­σει ο Μ. Τορ­λα­κιάν, τι­μω­ρός του Τζι­βαν­σίρ Χαν, του σφα­γέ­α των Αρ­με­νί­ων του Μπα­κού.
Ο Εμ­βέρ περ­νώ­ντας α­πό το Μπα­κού και τη Μό­σχα κα­τα­λή­γει στη Μπου­χά­ρα (Ουζ­μπε­κι­στάν), έ­χο­ντας μα­ζί του ο­μά­δες Μπα­σμα­τζή­δων (Τά­τα­ροι α­ντάρτες). Με πε­ρίσ­σεια α­λα­ζο­νεί­α φι­λο­δο­ξεί να δη­μιουρ­γή­σει Του­ρα­νι­κό κρά­τος, ε­νώ­νο­ντας τις τα­τα­ρι­κές φυ­λές. Τον βο­η­θά οι­κο­νο­μι­κά ο βα­σι­λιάς του Αφ­γα­νιστάν Α­μα­νου­λάχ. Γί­νε­ται δε­κτός με εν­θου­σια­σμό α­πό το λα­ό. Σί­γου­ρα με­τά τις ε­ξελί­ξεις αυ­τές η στά­ση της Μό­σχας αλ­λά­ζει. Ο Εμ­βέρ πε­τυ­χαί­νει νί­κες στα πε­δί­α των μα­χών, που βα­σί­ζο­νται στον αιφ­νι­δια­σμό. Σύ­ντο­μα ό­μως οι Μπολ­σε­βί­κοι α­ντε­πιτί­θε­νται.
Δρώ­ντας πα­ρασκη­νια­κά κα­τα­φέρ­νουν να α­πο­μο­νώ­σουν τον Εμ­βέρ. Ό­ταν ε­γκα­τα­λεί­πε­ται και α­πό τον Αμα­νου­λάχ, εί­ναι φα­νε­ρό πως το τέ­λος του πλη­σιά­ζει.
Τον Αύ­γου­στο του 1922, ο Εμ­βέρ με τους τε­λευ­ταί­ους πι­στούς μα­χη­τές του βρί­σκεται στη Σα­μα­ρκάν­δη, κο­ντά στα σύ­νο­ρα με το Αφ­γα­νι­στάν. Οι Σο­βιε­τι­κοί πι­στεύ­ουν ό­τι η α­ξιο­ποί­η­ση των Αρ­με­νί­ων, θα ή­ταν κα­τα­λυ­τική. Εί­ναι συνη­θι­σμέ­νοι να μά­χο­νται στα βου­νά και φυσι­κά έ­χουν έ­να λό­γο πα­ρα­πά­νω να ε­ξο­ντώσουν τον σφα­γέ­α. Πε­ρι­κυ­κλώ­νε­ται α­πό το σο­βιε­τι­κό στρα­τό. Στην πρώ­τη ί­λη του ιπ­πι­κού βρί­σκε­ται μια δι­μοι­ρί­α Αρ­με­νί­ων. Διοι­κη­τής της εί­ναι ο γεννη­μέ­νος στο Σου­σί μπολ­σεβί­κος α­ξιω­μα­τικός Α­γκόπ Μελ­κου­μιάν. Ο ι­στο­ρι­κός Ε­σάντ μπέ­ης δί­νει έ­ναν ρο­μα­ντι­κό τό­νο στο θά­να­το του με­γά­λου τυ­χο­διώ­κτη. Στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα, μα­ζί με την ο­μά­δα του, ιπ­πεύ­ο­ντας το γκρί­ζο ά­λο­γό του, τον Δερ­βί­ση, προ­σπα­θεί να δια­φύ­γει. Ο Α­γκόπ Μελ­κου­μιάν τον πυ­ρο­βο­λεί και τον σκοτώνει. Έ­χει ε­κτε­λέ­σει την α­πο­στο­λή του ως στρα­τιω­τι­κός του Κόκ­κι­νου Στρα­τού, αλ­λά και ως Αρ­μέ­νης. Για την πρά­ξη του θα πα­ρα­ση­μο­φο­ρη­θεί α­πό τις Σο­βιε­τι­κές Αρ­χές. Πο­λύ αρ­γό­τε­ρα, το 1937 θα διω­χθεί α­πό το στα­λι­νι­κό κα­θε­στώς και θα φυλα­κιστεί με α­στεί­ες κα­τη­γο­ρί­ες. Το 1954 ο ι­κα­νός αυ­τός α­ξιω­μα­τικός θα α­πελευ­θε­ρω­θεί και θα α­πο­κα­τα­στα­θεί ο­λοκλη­ρω­τι­κά, παίρ­νο­ντας προ­α­γω­γή. Ο ε­πί­λο­γος της Ε­πι­χεί­ρη­σης Νέ­με­σις θα γρα­φτεί το 1926. Ο τε­λευ­ταί­ος της λί­στας των υ­ψη­λό­βαθ­μων Νε­ό­τουρ­κων, ο για­τρός Δρ. Να­ζίμ, θα α­παγ­χο­νι­στεί α­πό τους κε­μα­λι­κούς, με την κα­τη­γο­ρί­α της συ­νο­μω­σί­ας.

Share
 

Για να εξασφαλίσουμε τη σωστή λειτουργία του ιστότοπου, μερικές φορές τοποθετούμε μικρά αρχεία δεδομένων στον υπολογιστή σας, τα λεγόμενα «cookies». Οι περισσότεροι μεγάλοι ιστότοποι κάνουν το ίδιο. Περισσότερα...

"Δέχομαι"


ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΒΙΒΛΙΩΝ


διαφήμιση στο αρμενικά

armenian community

Online Επισκέπτες

Έχουμε 16 επισκέπτες συνδεδεμένους