Μια φωτογραφία που συνδέει Γερμανούς με τη Γενοκτονία Εκτύπωση E-mail

 

Του Ρό­μπερ­τ Φι­σκ

Με­τά­φρα­ση: Α­γαβ­νή Κα­ϊ­τα­ντζιάν

Oκτώβριός - Δεκέμβριός 2012 τεύχος 75

 

 

Ανα­κα­λύ­φθη­κε πρό­σφα­τα δεί­χνει α­ξιω­μα­τι­κούς του Κάι­ζερ σε σκη­νή της τουρκικής θη­ριω­δί­ας

 

H φω­τογρα­φί­α - που δεν έ­χει δη­μο­σιευ­τεί πο­τέ πριν - προ­φα­νώς τρα­βή­χτη­κε το κα­λο­καί­ρι του 1915. Αν­θρώ­πι­να κρα­νί­α εί­ναι δια­σκορ­πι­σμέ­να σε ό­λη την πε­ριο­χή. Εί­ναι ό­τι α­πέ­μει­νε α­πό μια χού­φτα Αρ­με­νί­ων, που σφα­γιά­στη­καν α­πό τους Οθω­μα­νούς Τούρ­κους κα­τά τη διάρ­κεια του Α΄ Πα­γκο­σμί­ου Πο­λέ­μου. Πί­σω α­πό τα κρα­νί­α, πο­ζά­ρο­ντας στην κά­με­ρα, εί­ναι τρεις τούρ­κοι α­ξιω­μα­τι­κοί που φο­ρούν ψη­λά, μα­λα­κά κα­πέ­λα και έ­νας άν­δρας πί­σω δε­ξιά, ντυ­μέ­νος Κούρ­δος. Ό­μως οι άλ­λοι δύ­ο άν­δρες εί­ναι Γερ­μα­νοί, αμ­φό­τε­ροι φο­ρούν στρα­τιω­τι­κά ε­πί­πε­δα πη­λί­κια, ζώ­νες και χι­τώ­νια του Αυ­το­κρα­το­ρι­κού Γερ­μα­νι­κού Στρα­τού (Kaiserreichsheer). Εί­ναι έ­να φω­το­γρα­φι­κό στιγ­μιό­τυ­πο της θη­ριω­δί­ας, σαν αυ­τές που έ­βγα­ζαν οι Να­ζί με τους στρα­τιώ­τες τους στη διάρκεια του ο­λο­καυ­τώ­μα­τος των Ε­βραί­ων, έ­να τέ­ταρ­το του αιώ­να αρ­γό­τε­ρα.

Συμ­με­τεί­χαν οι Γερ­μα­νοί στη μα­ζι­κή δο­λο­φο­νί­α των χρι­στια­νών Αρ­με­νί­ων το 1915; Αυ­τή δεν εί­ναι η μο­να­δι­κή φω­το­γρα­φί­α του εί­δους της. Εν τού­τοις, μέ­χρι στιγ­μής οι Γερ­μα­νοί έ­χουν α­παλ­λα­γεί για τα ε­γκλή­μα­τα κα­τά της αν­θρω­πότη­τας στο πρώ­το ο­λο­καύ­τω­μα του 20ού αιώ­να. Οι γερ­μα­νοί δι­πλω­μά­τες κα­τέ­γραψαν με τρό­μο, στις ο­θω­μα­νι­κές ε­παρ­χί­ες κα­τά τη διάρ­κεια του Α΄ Πα­γκο­σμί­ου Πο­λέ­μου, τη βί­αι­η εκ­δί­ω­ξη και δο­λο­φο­νί­α ε­νά­μι­σι ε­κα­τομ­μυ­ρί­ου Αρ­με­νί­ων πο­λι­τών και στη­λί­τευ­σαν τους Ο­θω­μα­νούς Τούρ­κους, α­πο­κα­λώ­ντας τους δο­λοφό­νους της ε­θνο­φρου­ράς, “α­πο­βρά­σμα­τα”. Στο Reichstag, οι γερ­μα­νοί κοι­νο­βου­λευ­τι­κοί κα­τα­δί­κα­σαν τη σφα­γή.

Πράγ­μα­τι, έ­νας για­τρός του γερ­μα­νι­κού στρα­τού, ο Άρ­μιν Βέ­γκνερ, δια­κιν­δύνε­ψε τη ζω­ή του για να τρα­βή­ξει ο­δυ­νη­ρές φω­το­γρα­φί­ες ε­τοι­μο­θά­να­των και νε­κρών Αρ­με­νί­ων, κα­τά τη διάρ­κεια της γε­νο­κτο­νί­ας. Το 1933 ο Βέ­γκνερ έ­κα­νε έκ­κλη­ση στον Χί­τλερ εκ μέ­ρους των γερ­μα­νών Ε­βραί­ων, ρω­τώ­ντας τι θα α­πο­γι­νόταν η Γερ­μα­νί­α αν συ­νε­χι­ζό­ταν η κα­τα­δί­ω­ξή τους. Συ­νε­λή­φθη και βα­σα­νί­στη­κε α­πό τη Γκε­στά­πο και σή­με­ρα εί­ναι γραμ­μέ­νος στο μνη­μεί­ο των πε­σό­ντων του ο­λο­καυ­τώ­μα­τος Yad Vashem, στο Ισ­ρα­ήλ. Έ­να μέ­ρος α­πό τις στά­χτες του έ­χει τα­φεί στο μου­σεί­ο της γε­νο­κτο­νί­ας των Αρ­με­νί­ων, στο Ε­ρε­βάν.

Η φω­το­γρα­φί­α αυ­τή α­να­κα­λύ­φθη­κε α­πό τον δρα­στή­ριο διευ­θυ­ντή του μου­σείου της γε­νο­κτο­νί­ας Χά­ικ Ντε­μο­γιάν. Βρέ­θη­κε μα­ζί με άλ­λες φω­το­γρα­φί­ες Τούρκων που στέ­κο­νται δί­πλα α­πό κρα­νί­α ε­κτε­λε­σμέ­νων Αρ­με­νί­ων. Φαί­νε­ται πώς ό­λες τρα­βή­χτη­καν σε μια το­πο­θε­σί­α που ο­νο­μά­ζε­ται Yerznka, δη­λα­δή η πό­λη Ερ­ζι­ντζάν, πολ­λοί α­πό τους κα­τοί­κους της ο­ποί­ας δο­λο­φο­νή­θη­καν κα­θο­δόν προς το Ερ­ζε­ρούμ. To Ερ­ζι­ντζάν κα­τε­λή­φθη τε­λι­κά τον Ιού­νιο του 1916 α­πό τον ρώ­σο στρα­τη­γό Νι­κο­λά­ι Γιού­ντε­νιτ­ς που α­πώ­θη­σε την 3η τουρ­κι­κή στρα­τιά. Οι Αρ­μέ­νιοι που πο­λε­μούσαν στο πλευ­ρό των Ρώ­σων κα­τά­φε­ραν να μα­ζέ­ψουν αρ­κε­τό φω­το­γρα­φι­κό και α­ποδει­κτι­κό υ­λι­κό της γε­νο­κτο­νί­ας του λα­ού τους, που εί­χε συ­ντε­λε­στεί το προ­η­γού­με­νο έ­τος. Σε ρω­σι­κές ε­φη­με­ρί­δες (αρ­χειο­θε­τη­μέ­νες στο μου­σεί­ο της Αρμε­νι­κής Γε­νο­κτο­νί­ας) έ­χουν ε­πί­σης κα­τα­χω­ρη­θεί φω­το­γρα­φί­ες α­πό διά­φορες πε­ριο­χές. Αρ­γό­τε­ρα, λό­γω της Ο­κτω­βρια­νής ε­πα­νά­στα­σης, οι Ρώ­σοι α­να­γκάστη­καν να α­πο­χω­ρή­σουν α­πό τα κα­τα­λη­φθέ­ντα ε­δά­φη.

Ο Βέ­γκνερ τρά­βη­ξε πολ­λές φω­το­γρα­φί­ες στη βό­ρεια Συ­ρί­α, στις πε­ριο­χές που κα­τέ­λη­γαν τα κα­ρα­βά­νια α­πό τις πο­ρεί­ες θα­νά­του, ό­που δε­κά­δες χι­λιά­δες Αρ­με­νί­ων πέ­θα­ναν α­πό χο­λέ­ρα και δυ­σε­ντε­ρί­α σε πρω­τό­γο­να στρα­τό­πε­δα συγκέ­ντρω­σης.

Πρό­σφα­τα, το Μου­σεί­ο της Γε­νο­κτο­νί­ας α­να­κά­λυ­ψε και άλ­λες φω­το­γρα­φί­ες που τρα­βή­χτη­καν στη Ράκ­κα και στο Ρας ουλ Α­ΐν, προ­φα­νώς κρυ­φά, α­πό αρ­με­νί­ους ε­πι­ζώ­ντες. Μια α­πό αυ­τές δεί­χνει σκη­νές και πρό­σφυ­γες και φέ­ρει λε­ζά­ντα στην αρ­με­νι­κή γλώσ­σα “Κα­ρα­βά­νι Αρ­με­νί­ων προ­σφύ­γων στο Ρας ουλ Α­ΐν”. Η φωτο­γρα­φί­α φαί­νε­ται να έ­χει τρα­βη­χτεί α­πό έ­να μπαλ­κό­νι με θέ­α τον κα­ταυ­λι­σμό. Μια άλ­λη φω­το­γρα­φί­α με λε­ζά­ντα στα γερ­μα­νι­κά “κα­ταυ­λι­σμός Αρ­με­νί­ων στη Ράκ­κα”, εν­δε­χο­μέ­νως, τρα­βή­χτη­κε α­πό κά­ποιο στρα­τιω­τι­κό, συ­νά­δελ­φο του Βέ­γκνερ και δεί­χνει κά­ποιους άν­δρες και γυ­ναί­κες α­νά­με­σα σε σκη­νές. Α­λί­μονο, σχε­δόν ό­λοι οι Αρ­μέ­νιοι που ε­πέ­ζη­σαν α­πό τις πο­ρεί­ες θα­νά­του προς το Ρας ουλ Α­ΐν και τη Ράκ­κα ε­κτε­λέ­στη­καν το ε­πό­με­νο έ­τος α­πό τους Ο­θω­μα­νούς Τούρ­κους.

Με­ρι­κοί γερ­μα­νοί πρό­ξε­νοι μι­λού­σαν α­νοι­χτά κα­τά της Τουρ­κί­ας. O α­με­ρι­κα­νο­αρ­μέ­νιος ι­στο­ρι­κός Πή­τερ Μπα­λακιάν α­να­φέ­ρει α­πό­σπα­σμα α­πό μια γερ­μα­νι­κή έκ­κλη­ση δια­μαρ­τυ­ρί­ας προς το Βε­ρο­λί­νο: “Α­πό τα τέ­λη Μα­ΐ­ου έ­χει δο­θεί δια­τα­γή για α­πέ­λα­ση ο­λό­κλη­ρου του αρμε­νι­κού πλη­θυ­σμού α­πό ό­λα τα βι­λα­έ­τια της Α­να­το­λί­ας και της Κι­λι­κί­ας στις α­ρα­βι­κές στέ­πες νό­τια της σι­δη­ρο­δρο­μι­κής γραμ­μής Βα­γδά­της-Βε­ρο­λί­νου”. Δε­δο­μέ­νου ό­τι η Deutsche Bank χρη­μα­το­δο­τού­σε το σι­δη­ρό­δρο­μο, οι α­ξιω­μα­τού­χοι της τρό­μα­ξαν όταν εί­δαν τα βα­γό­νια των τρέ­νων γε­μά­τα εκ­διωγ­μέ­νους άρ­ρε­νες Αρ­με­νί­ους που με­τα­φέ­ρο­νταν σε τό­πους ε­κτέ­λε­σης.

Πε­ραι­τέ­ρω, ο κα­θη­γη­τής Μπα­λα­κιάν και άλ­λοι ι­στο­ρι­κοί πε­ριέ­γρα­ψαν πώς με­ρι­κοί α­πό τους γερ­μα­νούς μάρ­τυ­ρες του ο­λο­καυ­τώ­μα­τος των Αρ­με­νί­ων έ­παιξαν κά­ποιο ρό­λο στο να­ζι­στι­κό κα­θε­στώς. Για πα­ρά­δειγ­μα, ο Κον­στα­ντίν Φράι­χερ φον Νό­ι­ρατ α­πο­σπά­στη­κε στο 4ο τουρ­κι­κό Σώ­μα Στρα­τού το 1915, με σκο­πό να κα­τα­γρά­ψει τις “ε­πι­χει­ρή­σεις” κα­τά των Αρ­με­νί­ων. Αρ­γό­τε­ρα, έ­γι­νε υ­πουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών του Χί­τλερ και “προ­στά­της της Βο­η­μί­ας και Μο­ρα­βί­ας” στη διάρκεια του τρό­μου κα­τά της Τσε­χο­σλο­βα­κί­ας υ­πό τον Ρέ­ιν­χαρ­ντ Χά­ι­ντριχ. O Φρί­ντριχ Βέρ­νερ φον ντερ Σού­λεν­μπουρ­γκ ή­ταν πρό­ξε­νος στο Ερ­ζε­ρούμ α­πό το 1915-16 και αρ­γό­τε­ρα πρέ­σβης του Χί­τλερ στη Μόσχα. Τέ­λος, ο Ρού­ντολ­φ Χό­ες ή­ταν λο­χα­γός του γερ­μα­νι­κού στρα­τού στην Τουρ­κί­α το 1916. Α­πό το 1940 ως το 1943, διε­τέ­λε­σε διοι­κη­τής του Ά­ου­σβιτ­ς και κα­τό­πιν βο­ηθός ε­πι­θε­ω­ρη­τού στρα­το­πέ­δων συ­γκέ­ντρω­σης στα κε­ντρι­κά γρα­φεί­α των Ες-Ες. Κα­τα­δι­κά­στη­κε και κρε­μά­στη­κε α­πό τους Πο­λω­νούς στο Ά­ου­σβιτ­ς το 1947.

Πά­ντως, ί­σως να μην μά­θου­με πο­τέ την ταυ­τό­τη­τα των δύ­ο α­ξιω­μα­τι­κών της φω­το­γρα­φί­ας, που στέ­κο­νται τό­σο ψυ­χρά δί­πλα α­πό τα κρα­νί­α των ε­κτε­λε­σμέ­νων Αρ­με­νί­ων στο Eρζι­ντζάν…

 

Share
 

Για να εξασφαλίσουμε τη σωστή λειτουργία του ιστότοπου, μερικές φορές τοποθετούμε μικρά αρχεία δεδομένων στον υπολογιστή σας, τα λεγόμενα «cookies». Οι περισσότεροι μεγάλοι ιστότοποι κάνουν το ίδιο. Περισσότερα...

"Δέχομαι"


ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΒΙΒΛΙΩΝ


διαφήμιση στο αρμενικά

armenian community

Online Επισκέπτες

Έχουμε 56 επισκέπτες συνδεδεμένους