Η στάση του Αρμενικού Πατριαρχείου στο ζήτημα των εξισλαμισμένων Αρμενίων Εκτύπωση E-mail

Τoυ Ρουπέν Μελκονιάν

Μετάφραση: Γκάρο Αγαμπατιάν 

Τεύχος: Ιούλιος-Σεπτέμβριος 2010

Το Αρ­με­νι­κό Πα­τριαρ­χεί­ο της Κων­στα­ντι­νού­πολης ι­δρύ­θη­κε τον 15ο αιώ­να ως α­πο­τέ­λε­σμα των ι­στο­ρι­κών ε­ξε­λί­ξε­ων ε­κεί­νης της πε­ριό­δου. Ε­κτός α­πό τα θρη­σκευ­τι­κά κα­θήκο­ντα εί­χε και κο­σμι­κές αλ­λά και πο­λι­τι­κές ε­ξου­σί­ες στους Αρμε­νί­ους που ζού­σαν στην Ο­θω­μα­νι­κή ε­πι­κρά­τεια. Ένα α­πό τα ση­μα­ντι­κά ζη­τήμα­τα με τα ο­ποί­α α­σχο­λή­θη­κε το Πα­τριαρ­χεί­ο ή­ταν οι Αρ­μέ­νιοι που ε­ξι­σλα­μί­στη­καν βίαια κα­τά τη διάρ­κεια της γε­νο­κτο­νί­ας των Αρμενίων το 1915.

Με­τά τον Πρώ­το Πα­γκό­σμιο Πό­λε­μο, η Α­ντά­ντ έ­θε­σε το ζή­τη­μα των ε­ξι­σλα­μι­σθέ­ντων Αρ­με­νί­ων στην ητ­τη­μέ­νη Ο­θω­μα­νι­κή αυτο­κρα­το­ρί­α. Συ­γκε­κρι­μέ­να, θα έ­πρε­πε τα αρ­με­νικής κα­τα­γω­γής γυ­ναι­κό­παι­δα που κρα­τού­νταν α­πό μου­σουλ­μά­νους να ε­πι­στρέ­ψουν στις οι­κο­γένειές τους και σε πε­ρί­πτω­ση που δεν υ­πήρ­χαν πλέ­ον, στις αρ­με­νι­κές ή χρι­στια­νι­κές ορ­γα­νώ­σεις. Ο ρό­λος του Πα­τριαρ­χεί­ου σ’ αυ­τήν την α­πο­στο­λή ή­ταν ου­σια­στι­κός. Δη­μιουρ­γή­θη­καν ε­πι­τρο­πές που άρ­χι­σαν να συλ­λέ­γουν πληρο­φο­ρί­ες για τον α­ριθ­μό των θυ­μά­των και τις το­πο­θε­σί­ες ό­που δια­βιού­σαν. Η δρα­στη­ριό­τη­τά τους ξε­κί­νη­σε στα μέ­σα του 1919 κα­τά τη διάρ­κεια της δεύ­τε­ρης θητεί­ας του Πα­τριάρ­χη Ζα­βέν Ντερ-Ε­γκα­γιάν (1913-16, 1918-22). Το υ­πουρ­γεί­ο Ε­σω­τε­ρι­κών που εκ­προ­σω­πούσε την Ο­θω­μα­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση ε­κεί­νη την επο­χή, εξέδω­σε στις 5 Φε­βρουα­ρί­ου του 1919 διά­ταγ­μα με το ο­ποί­ο ζη­τού­σε ό­λα τα γυ­ναι­κό­παι­δα που βρί­σκο­νταν στα χέρια μου­σουλ­μα­νι­κών οι­κο­γε­νειών να πε­ρά­σουν υ­πό την ε­πο­πτεί­α των ε­πι­τρο­πών. Το διά­ταγ­μα αυ­τό βρί­σκε­ται σή­με­ρα στα οθω­μα­νι­κά αρ­χεί­α του πρω­θυ­πουρ­γού της Τουρ­κί­ας και ή­ταν κα­τά κύ­ριο λό­γω α­πο­τέ­λε­σμα της με­γά­λης συμ­μα­χι­κής πί­ε­σης και ό­χι προ­ϊ­όν κί­νη­σης κα­λής θέλη­σης. Έ­χει εν­δια­φέ­ρον ό­τι οι τούρ­κοι με­λε­τη­τές θε­ω­ρούν ό­τι η έκ­δο­ση του δια­τάγματος ή­ταν δείγ­μα της α­δυ­να­μί­ας της Τουρ­κί­ας.

Οι ε­πι­τρο­πές α­ντι­με­τώ­πι­σαν πολ­λές δυ­σκο­λί­ες. Πολ­λές Αρ­μέ­νισ­σες εί­χαν α­πο­κτή­σει παι­διά και δεν μπο­ρούσαν να τα α­ποχω­ρι­στούν, ε­νώ άλ­λες που α­πή­χθη­καν σε μι­κρή η­λι­κί­α προτι­μού­σαν να μεί­νουν με τους α­πα­γω­γείς τους. Για το φαι­νό­με­νο αυ­τό, οι τουρ­κι­κές πη­γές δη­λώ­νουν ό­τι, ε­νώ οι γυ­ναί­κες αυ­τές ε­πέ­λε­ξαν ε­λεύ­θε­ρα μου­σουλ­μά­νους, οι αρ­με­νι­κές ε­πι­τρο­πές ή­θε­λαν να τις α­πο­σπά­σουν δια της βί­ας α­πό τις και­νούρ­γιες τους οι­κο­γέ­νειες. Ε­πί­σης, η τουρ­κι­κή πλευ­ρά άρχι­σε να υ­πο­στη­ρί­ζει, ό­τι το Αρ­με­νι­κό Πατριαρ­χεί­ο συ­γκέ­ντρω­νε Κούρ­δους και Τούρ­κους α­νη­λίκους πα­ρου­σιά­ζο­ντάς τους ως Αρ­μέ­νιους, με σκο­πό να αυ­ξή­σει τον αρ­μενι­κό πλη­θυ­σμό. Βέ­βαια δεν μπο­ρεί κα­νείς να αρ­νη­θεί ό­τι συ­νέβη­σαν κά­ποιες πα­ρε­κτρο­πές. Αλλά στις πε­ρισ­σό­τε­ρες πε­ρι­πτώ­σεις υ­πήρ­χαν Αρ­με­νό­που­λα που εί­χαν α­πα­χθεί σε μι­κρή η­λι­κί­α και εί­χαν κο­πεί α­πό τις ρί­ζες τους.

Οι ε­πι­τρο­πές κα­τά­φε­ραν στα τέσ­σε­ρα χρό­νια της δρα­στη­ριό­τητάς τους (1919-22), να α­πε­λευ­θε­ρώ­σουν χι­λιά­δες Αρ­με­νί­ους. Ω­στό­σο, σε μια ε­πί­ση­μη έκ­θε­ση του Πα­τριαρ­χεί­ου προς την Α­με­ρι­κα­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση, α­να­φέ­ρε­ται ό­τι υ­πήρ­χαν α­κό­μα 63.000 ορ­φανά Αρ­με­νό­που­λα σε μου­σουλ­μα­νι­κές οι­κο­γέ­νειες. Με­γά­λο πο­σο­στό τους βρί­σκο­νταν στις πό­λεις Ντι­γιάρ­μπα­κιρ, Μαρ­ντίν, Σε­βά­στεια και Κων­στα­ντι­νού­πο­λη.

Την ί­δια πε­ρί­ο­δο, η Κοι­νω­νί­α των Ε­θνών α­πο­φά­σι­σε να α­σχο­λη­θεί με το ζή­τη­μα των Αρ­με­νί­ων που αιχ­μα­λω­τί­στη­καν κα­τά τη διάρ­κεια της γε­νο­κτο­νί­ας του 1915. Για άλ­λη μια φο­ρά οι δυ­σκο­λί­ες ή­ταν με­γά­λες. Η ε­ξή­γη­ση που δό­θη­κε ή­ταν ό­τι, «με­γά­λο μέ­ρος του πλη­θυ­σμού συ­νέρ­γησε στο έ­γκλημα αυ­τό». Μια α­να­φο­ρά δή­λω­νε ό­τι ε­λευ­θε­ρώ­θη­καν 90.819 γυ­ναι­κό­παι­δα και ό­τι έ­νας ι­σο­δύ­να­μος α­ριθ­μός τους πα­ρέμε­νε α­κό­μα υ­πό αιχ­μα­λω­σί­α. Οι παρα­πά­νω υ­πο­λο­γι­σμοί εί­ναι α­ντί­στοι­χοι με αυ­τούς του Πα­τριαρ­χεί­ου (63.000) κά­νο­ντας έ­τσι την έκ­θε­σή του πει­στι­κή.

Η προ­σπά­θεια α­νεύ­ρε­σης των ε­ξισλα­μι­σμέ­νων Αρ­με­νί­ων συ­νε­χί­στη­κε τους με­τα­γε­νέστε­ρους χρό­νους. Στη διάρ­κεια της θη­τεί­ας του Πα­τριάρ­χη Κα­ρε­κίν Χα­τσα­του­ριάν (1951-61), κουρ­δόγλωσ­σα Αρ­με­νό­που­λα α­πό την ε­παρ­χί­α φοί­τη­σαν σε αρ­μενι­κά εκ­παι­δευ­τι­κά ι­δρύ­μα­τα στην Κων­σταντι­νού­πο­λη. Ο Πα­τριάρ­χης Σνορ­κ Κα­λου­στιάν, που δια­δέ­χθηκε τον Χα­τσα­του­ριάν, συ­νέ­χι­σε τις προ­σπά­θειες. Προ­σέγ­γι­σε το ζήτη­μα αυ­τό ε­πι­στη­μο­νι­κά και κα­τη­γο­ριοποί­η­σε τους Αρ­με­νί­ους στις πα­ρα­κά­τω ο­μά­δες:

α) Στους Αρ­με­νί­ους που έ­χουν προ­σχωρή­σει στο Ι­σλάμ με τη θέ­λη­σή τους και ζουν μα­ζί με τους Τούρ­κους, οι ο­ποί­οι υπο­λο­γί­ζο­νται γύ­ρω στο έ­να ε­κα­τομ­μύ­ριο.

β) Στους Αρ­με­νί­ους που εί­χαν ε­ξι­σλαμι­στεί πριν α­πό τρεις γε­νε­ές και ζουν ό­πως οι κουρ­δικές φυ­λές χω­ρι­στά και ό­χι α­νακα­τε­μέ­νοι. Υ­πο­λο­γί­ζο­νται σε ε­κα­το­ντά­δες οι­κο­γένειες που γνω­ρί­ζουν ό­τι εί­ναι αρ­με­νικής κα­τα­γω­γής. Μι­κτοί γά­μοι δεν γί­νο­νται, οι κοι­νω­νί­ες τους εί­ναι κλει­στές και τα μέ­λη της εύ­χο­νται να ε­πι­στρέ­ψουν κά­πο­τε στις ρί­ζες τους.

γ) Σ’ ε­κεί­νους που α­νε­ξαρ­τή­τως αν ε­ξι­σλα­μί­στη­καν οι­κιο­θε­λώς ή ό­χι, γνώ­ρι­ζαν ό­τι ήταν Αρ­μέ­νιοι. Μά­λι­στα στα δια­βα­τή­ριά τους εί­χαν αλ­λά­ξει την λέ­ξη Ι­σλάμ με την λέ­ξη Αρ­μένιος, Ermeni.

δ) Σ’ ε­κεί­νους που δια­τή­ρη­σαν τις ρί­ζες τους α­νε­ξαρ­τή­τως δυ­σκο­λιών. Οι πε­ρισ­σό­τε­ροι α­πό αυ­τούς κα­τοι­κούν στην Πό­λη.

Ο ση­με­ρι­νός πα­τριάρ­χης Μεσ­ρώπ Μου­τα­φιάν α­να­φέρ­θη­κε στο ζή­τη­μα αυ­τό σε μια συ­νά­ντη­ση στις 30 Μα­ΐ­ου 2007. Εί­πε ό­τι θε­ωρεί και αυ­τούς τους Αρ­μενίους μέ­λη της κοι­νό­τη­τας.

Πρό­σφα­τα, ο α­ντι­πρό­σω­πος του Πα­τριάρχη, αρ­χιε­πί­σκο­πος Α­ράμ Α­τε­σιάν δή­λω­σε σε μια συ­νέ­ντευ­ξή του στην τουρ­κι­κή ε­φημε­ρί­δα Χου­ριέτ, ό­τι υ­πήρ­ξαν πε­ρι­πτώ­σεις ε­ξι­σλα­μι­σμού και στην πε­ρί­ο­δο της δη­μο­κρα­τί­ας (με­τά το 1923). Ως πα­ρά­δειγ­μα, α­νέφε­ρε ό­τι κά­ποια μέ­λη της οι­κο­γέ­νειάς του προ­σχώ­ρη­σαν στο Ι­σλάμ το 1950 και ό­τι σή­με­ρα κα­τοι­κούν στο Ντι­γιάρ­μπα­κιρ. Α­πα­ντώ­ντας σε σχε­τι­κή ε­ρώ­τη­ση για τους Αρ­μενίους που ή­θε­λαν να ε­πι­στρέ­ψουν στις ρί­ζες τους και στο χρι­στια­νι­σμό, εί­πε ό­τι ο­ποιοσ­δή­πο­τε πο­λί­της της Τουρ­κί­ας μπο­ρεί να αλ­λά­ξει στο δια­βα­τή­ριο τη θρη­σκεί­α του. Για να θε­ω­ρη­θεί ό­μως μέ­λος της κοι­νό­τη­τας χρειά­ζε­ται αρ­κε­τός χρό­νος. Πρέ­πει να πε­ρά­σει α­πό ε­ξά­μη­νη δια­δι­κα­σί­α στην ο­ποί­α θα α­πο­δει­χτεί πό­σο πι­στός εί­ναι προς τις αρ­με­νι­κές ρί­ζες του. Τό­τε μό­νο το Πα­τριαρ­χεί­ο θα του δώ­σει τα απα­ραί­τη­τα έγ­γρα­φα για να αλ­λά­ξει στο δια­βα­τή­ριο τη θρη­σκεί­α του.

 


Share
 

Για να εξασφαλίσουμε τη σωστή λειτουργία του ιστότοπου, μερικές φορές τοποθετούμε μικρά αρχεία δεδομένων στον υπολογιστή σας, τα λεγόμενα «cookies». Οι περισσότεροι μεγάλοι ιστότοποι κάνουν το ίδιο. Περισσότερα...

"Δέχομαι"


ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΒΙΒΛΙΩΝ


διαφήμιση στο αρμενικά

armenian community

Online Επισκέπτες

Έχουμε 82 επισκέπτες συνδεδεμένους