Τα βλέμματα στη «Γη των βιβλίων» Εκτύπωση E-mail

Κρικόρ Μιχικιάν

Τεύχος: Ιανουάριος-Μάρτιος 2012

 

 

 

«Μπή­κα­με στη γη των βι­βλί­ων» εί­χαν α­να­φω­νή­σει οι Ά­ρα­βες με έκ­πλη­ξη, κα­τά την πρώ­τη ει­σβο­λή τους στην Αρ­μενί­α. Αυ­τή την ί­δια γη υ­πέ­δει­ξε η UNESCO ως Πα­γκόσμια Πρω­τεύ­ου­σα Βι­βλί­ου για το 2012, έ­πει­τα α­πό συ­νε­δρί­α­ση της ε­πι­τρο­πής επι­λο­γής του Ορ­γα­νι­σμού που πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­κε στις 2 Ιου­λί­ου του πε­ρα­σμέ­νου έ­τους.

 

 

 

Σύμ­φω­να με τα μέ­λη της ε­πι­τροπής, η πό­λη του Ε­ρε­βάν ε­πι­λέ­χθη­κε ως Πα­γκό­σμια Πρω­τεύ­ου­σα Βι­βλί­ου για το 2012 για την ποιό­τη­τα αλ­λά και την ποι­κι­λί­α του προ­γράμ­μα­τος που προ­ε­τοί­μα­σε, η ο­ποί­α χα­ρα­κτη­ρί­στη­κε ως «πο­λύ λε­πτο­με­ρής, ρε­α­λι­στι­κή, με ρί­ζες στον κοι­νω­νι­κό ι­στό της πό­λης, με πα­γκό­σμιο ε­πί­κε­ντρο και συμ­με­το­χή ό­λων των εν­δια­φε­ρό­με­νων που ε­μπλέκο­νται στη βιο­μη­χα­νί­α του βι­βλί­ου».

Η Ι­ρί­να Μπο­κό­βα, Γε­νι­κή Διευ­θύ­ντρια της UNESCO, ό­ταν α­να­κοί­νω­σε τη ση­μα­ντι­κή αυ­τή νί­κη του Ε­ρε­βάν, δή­λω­σε χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά: «Συγ­χαί­ρω την πό­λη του Ε­ρε­βάν η ο­ποί­α πα­ρου­σί­α­σε έ­να ι­διαί­τε­ρα εν­δια­φέ­ρον πρό­γραμ­μα με πολ­λά δια­φο­ρε­τι­κά θέ­μα­τα, συ­μπερι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της ε­λευ­θε­ρί­ας της έκ­φρα­σης, κα­θώς και πολ­λές δρα­στη­ριότη­τες για τα παι­διά, τα ο­ποί­α θα εί­ναι οι α­να­γνώ­στες και οι συγ­γρα­φείς του αύ­ριο».

Α­νέ­κα­θεν, η τυ­πο­γρα­φί­α κα­τεί­χε ση­μα­ντι­κό ρό­λο στη ζω­ή των Αρ­με­νί­ων, ε­νώ μά­λι­στα α­πο­τέ­λε­σε και ση­μεί­ο κα­μπής στην ι­στο­ρί­α του λα­ού. Α­να­τρέ­χο­ντας πί­σω στο χρό­νο, ή­ταν το 1512, ό­ταν μα­κριά α­πό τη «Γη τη βι­βλί­ων», στη Βε­νε­τί­α ο Αγκόπ Με­γα­πάρ­τ λά­τρης των χει­ρο­γρά­φων τύ­πω­νε το πρώ­το αρ­με­νι­κό βι­βλί­ο, σχε­δόν έ­ναν αιώ­να με­τά την ε­φεύ­ρε­ση της τυ­πο­γρα­φί­ας α­πό τον Γου­τεμ­βέρ­γιο.

Η τυ­πο­γρα­φί­α α­να­νέ­ω­σε και έ­δω­σε νέ­ες προ­ο­πτι­κές α­νά­πτυ­ξης, τό­σο στην λογο­τε­χνί­α ό­σο και στις με­τα­φρά­σεις- δυ­ο δια­φο­ρε­τι­κά α­ντι­κεί­με­να, τα ο­ποί­α ω­στό­σο εί­χαν α­να­πτυ­χθεί πα­ράλ­λη­λα για έ­ναν αιώ­να και πλέ­ον. Η Βί­βλος με τα γράμ­μα­τα της αρ­με­νι­κής αλ­φα­βή­του μά­λι­στα, α­πο­τέ­λε­σε λα­μπρό πα­ρά­δειγ­μα για την α­να­γέν­νη­ση της χώ­ρας, ε­νώ τα πρώ­τα έ­ντυ­πα βι­βλί­α ή­ταν δια­κο­σμη­μέ­να ό­πως α­κρι­βώς τα αρ­με­νι­κά χει­ρό­γρα­φα, συ­νε­χί­ζο­ντας με τον τρό­πο αυ­τό την παρά­δο­ση. Η τυ­πο­γρα­φί­α ξε­κί­νη­σε στη Βε­νε­τί­α και συ­νέ­χι­σε την α­διά­κο­πτη πο­ρεί­α της προς το Μα­ντράς, στη συ­νέ­χεια το Λβίβ (ή Λβόφ) το 1616, τη Ρώ­μη το 1623, το Μι­λά­νο το 1624, το Πα­ρί­σι το 1633, τη Νορ Τζούλ­φα (Νέ­α Τζούλ­φα) το 1640, το Άμ­στερ­νταμ το 1655, την Αγί­α Πε­τρού­πο­λη, την Κων­στα­ντι­νού­πο­λη, την Τι­φλί­δα, το Σου­σί (στο Να­γκόρ­νο Κα­ρα­πάχ) και το Ε­ρε­βάν. Πρό­κει­ται για έ­να «τα­ξί­δι» που δι­ήρ­κη­σε πά­νω α­πό τρεις δε­κα­ε­τί­ες, φτά­νο­ντας τε­λι­κά σε ό­λες τις πό­λεις του κό­σμου.

Έ­τσι λοι­πόν, α­πό το 1512 έ­ως το 1920, 11.000 γνω­στά αρ­με­νι­κά βι­βλί­α τυ­πώ­θη­καν ε­κτός Αρμε­νί­ας (2.243 βι­βλί­α στη Βε­νε­τί­α, 5.492 στην Κων­στα­ντι­νού­πο­λη και 3.637 στην Τι­φλί­δα), ε­νώ κα­τά τις δε­κα­ε­τί­ες του ’20, ’30 και ’40, πε­ρί­που τα 18.000 βι­βλί­α εκ­δό­θη­καν στην Αρ­με­νί­α.

 

Ξε­χω­ρι­στές εκ­δη­λώ­σεις

Φέ­τος, η ι­στο­ρί­α του αρ­με­νι­κού βι­βλί­ου θα γί­νει προ­σβά­σι­μη και ο­ρα­τή ό­σο πο­τέ, α­φού έ­χει προ­γραμ­μα­τι­στεί πλη­θώ­ρα εκ­δη­λώ­σε­ων.

Μο­να­δι­κές πα­ρου­σιά­σεις θα δώ­σουν την ευ­και­ρί­α να θαυ­μά­σου­με αρ­μενι­κά βι­βλί­α -αρχέτυπα και παλαίτυπα-, τα ο­ποί­α δια­τη­ρού­νται σε βι­βλιο­θή­κες και μου­σεί­α ξέ­νων χω­ρών. Έ­τσι λοι­πόν, με την έκ­θε­ση 1.106 πα­λαιών βι­βλί­ων, η αρ­με­νι­κή τυ­πο­γρα­φί­α, η γε­ω­γρα­φία της κα­θώς και οι θε­με­λιώ­δεις ι­δέ­ες της θα κα­τα­στούν πλέ­ον εμ­φα­νείς στο ευ­ρύ κοι­νό. Το τρέ­χον έ­τος πρό­κει­ται να πα­ρου­σια­στούν σε πα­γκό­σμιες εκ­θέ­σεις, αρ­μενι­κά βι­βλί­α α­πό τις βι­βλιο­θή­κες του Κο­γκρέ­σου των Η­ΠΑ, τη βι­βλιο­θή­κη του Αγί­ου Μάρ­κου της Ι­τα­λί­ας, α­πό τη Γαλ­λί­α, τη Ρου­μα­νί­α, τη Βουλ­γα­ρί­α, την Κίνα, την Ολ­λαν­δί­α, τη Γερ­μα­νί­α και τη Ρω­σί­α.

Μό­νο στη με­γα­λύ­τε­ρη βι­βλιο­θή­κη της Α­γί­ας Πε­τρού­πο­λης υ­πάρ­χουν 75.000 αρ­με­νι­κά βι­βλί­α σε έ­ντυ­πη μορ­φή, εκ των ο­ποί­ων τα 93 εί­ναι α­ντί­κες α­πό το 17ο-18ο αιώ­να, ό­πως η «Ι­στο­ρί­α της Αρ­με­νί­ας» του Μοβ­σές Χο­ρε­να­τσί (Άμ­στερ­νταμ, 1669) και το «Αλ­φα­βη­τά­ριο» (1623). Πλέ­ον, η αρ­με­νι­κή τυ­πο­γρα­φί­α με­τρά 500 χρό­νια ύ­παρ­ξης και για το Ε­ρε­βάν οι εορ­τα­σμοί δεν α­πο­τε­λούν μό­νο φό­ρο τι­μής σε ό­σους προ­σέ­φε­ραν στην α­νά­πτυξή της. Α­ντί­θε­τα, μέ­σω αυ­τών ε­πι­χει­ρεί­ται η ε­ξα­σφά­λι­ση της σπου­δαί­ας σύνδε­σης και άρ­ρη­κτης σχέ­σης των γε­νε­ών, κα­θώς και η α­νά­δει­ξη της ι­στο­ρι­κής πο­ρεί­ας του βι­βλί­ου, α­πό την ε­φεύ­ρε­ση του Γου­τεμ­βέρ­γου μέ­χρι την εμ­φά­νιση του δια­δι­κτύ­ου.

Για την ι­στο­ρί­α, η UNESCO α­πο­νέ­μει τον τί­τλο της Πα­γκό­σμιας Πρω­τεύ­ου­σας Βι­βλί­ου α­πό το 2001 και κά­θε χρό­νο, σε πό­λεις που είναι α­φο­σιω­μέ­νες στην προ­ώ­θη­ση του βι­βλί­ου και του δια­βά­σμα­τος.

Το Ε­ρε­βάν εί­ναι η δω­δέ­κα­τη πό­λη που ε­πι­λέ­χθη­κε ως Πα­γκό­σμια Πρω­τεύ­ου­σα Βι­βλί­ου με­τά τις: Μα­δρί­τη (2001), Α­λε­ξάν­δρεια (2002), Νέ­ο Δελ­χί (2003), Αμ­βέρ­σα (2004), Μό­ντρε­αλ (2005), Τορί­νο (2006), Μπο­γκο­τά (2007), Άμ­στερ­νταμ ( 2008), στη Βη­ρυ­τό (2009), Λιου­μπλιά­να (2010) και Μπουέ­νος Ά­ι­ρες (2011).

 

Τα πρώτα τυπωμένα αρμενικά βιβλια

Το 16ο αιώ­να υ­πήρ­χε με­γά­λη έλ­λει­ψη βι­βλί­ου στην Αρ­με­νί­α, α­φού τα χει­ρό­γρα­φα δεν ε­παρ­κού­σαν. Μο­να­δι­κή λύ­ση ή­ταν να δη­μιουρ­γη­θεί αρ­με­νι­κή τυ­πο­γρα­φί­α στην Ευ­ρώ­πη. Πρω­το­πό­ρος αυ­τής της κί­νη­σης υ­πήρ­ξε ο Α­γκόπ ο ε­πι­λε­γό­με­νος «Με­γα­μπάρ­τ» (=α­μαρ­τω­λός). Ο Α­γκόπ Με­γα­μπάρ­τ γνω­ρί­ζου­με πως ερ­γά­στη­κε στη Βε­νε­τί­α ό­που υ­πήρ­χε αρ­με­νι­κή κοι­νό­τη­τα, α­πό τα τέ­λη του 15ου ως τις αρ­χές του 16ου αιώ­να. Κατ’ αρ­χήν πα­ράγ­γει­λε στους βε­νε­τούς τε­χνί­τες χυ­τά αρ­με­νι­κά στοι­χεί­α πε­ζά «πο­λορ­κίρ» (με­σαιω­νι­κό εί­δος γρα­φής, που κα­θιε­ρώ­θη­κε έ­κτο­τε σαν τυ­πο­γρα­φι­κό στοι­χεί­ο) και κε­φα­λαί­α, κα­θώς και πλά­κες με δια­κο­σμη­τι­κά, φι­γού­ρες, βι­νιέτ­τες και 24 ε­πι­τί­τλους κύ­κλους. Εί­ναι αρ­κε­τά εν­δια­φέ­ρου­σα η λε­πτο­μέ­ρεια πως ο­ρι­σμέ­να γράμ­μα­τα τα ε­τοί­μα­σε σε πα­ραλ­λα­γές για να δί­νει το βι­βλί­ο την ε­ντύ­πω­ση του χει­ρο­γρά­φου. Ε­πι­πλέ­ον χρη­σι­μο­ποί­η­σε δια­κο­σμη­μέ­να αρ­χι­κά, αν­θό­μορ­φα γράμ­μα­τα και 4 δια­κο­σμη­τι­κά που τα τύ­πω­σε ε­ναλ­λάξ πό­τε σε μαύ­ρο και πό­τε σε κόκ­κι­νο.

Α­πό τα βι­βλί­α του, ό­λα σχή­μα­τος 8ου, (11Χ17 εκ.), εί­ναι γνω­στά τα ε­ξής πέ­ντε τυ­πω­μέ­να με­τα­ξύ 1512-1513: «Ουρ­πα­τα­κίρ­κ» («Βι­βλί­ο της Πα­ρα­σκευ­ής») - ια­τρι­κό, «Μπα­ντα­ρα­κα­ντέ­ντρ» («Λει­τουρ­γι­κό») - θρη­σκευ­τι­κό, «Αγ­τάρ­κ» - α­στρο­λο­γι­κό, «Μπαρ­ζα­ντου­μάρ» («Η­με­ρο­λό­γιον» του 1512) - θρη­σκευ­τι­κό - λα­ϊ­κό, «Ντα­γα­ράν» («Τρα­γου­δι­στά­ρι») - καλ­λι­τε­χνι­κό, συλ­λο­γή κο­σμι­κών και θρη­σκευ­τι­κών α­σμά­των.

 

Πη­γή: Η Αρ­με­νι­κή τυ­πο­γρα­φιά, η πρώ­ι­μη πε­ρί­ο­δος (1486-1800) του Α­γκόπ Τζε­λα­λιάν.

 


Share
 

Για να εξασφαλίσουμε τη σωστή λειτουργία του ιστότοπου, μερικές φορές τοποθετούμε μικρά αρχεία δεδομένων στον υπολογιστή σας, τα λεγόμενα «cookies». Οι περισσότεροι μεγάλοι ιστότοποι κάνουν το ίδιο. Περισσότερα...

"Δέχομαι"


ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΒΙΒΛΙΩΝ


διαφήμιση στο αρμενικά

armenian community

Online Επισκέπτες

Έχουμε 47 επισκέπτες συνδεδεμένους